کوه بابا. [ هَِ ] ( اِخ ) نام کوهی به شمال افغانستان نزدیک هندوکش. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). کوهی بزرگ از شاخه های هیمالیا در آسیای میانه است که در داخل افغانستان واقع است و از 65 درجه و 40 دقیقه تا 64 درجه طول شرقی امتداد دارد. ( از قاموس الاعلام ترکی ).
کوهِ بابا
رشته کوهی در امتداد جنوب غربی کوه های هندوکش، در شرق قسمت مرکزی کشور افغانستان. گردنۀ بامیان این رشته کوه را از کوه های هندوکش جدا می کند. بلندترین قله آن با نام شاه فولادی حدود ۵,۱۴۳ متر ارتفاع آن دارد. رودخانۀ هیرمند از این کوهستان سرچشمه می گیرد.
💡 رشتهکوههای مرکزی افغانستان امتداد غربی کوههای هندوکش در شمال شرق این کشور است. این رشتهکوهها در کوه بابا (رشتهکوه بابا) کوههای پغمان قرار دارند. میانگین ارتفاع ۲۰۵۸ متر (۶۷۵۲ فوت) و بلندترین قله کوه کوکزارو زاغیچا ۵۱۲۵ متر (۱۶۸۱۴ فوت) در منتهی الیه شمال شرقی منطقه بوم است.
💡 این رود از بلندیهای کوه بابا در ۴۰ کیلومتری غرب کابل از رشتهکوه هندوکش در افغانستان سرچشمه میگیرد و پس از مسافت ۱٬۱۰۰ کیلومتر وارد دریاچهٔ هامون که دریاچهای مشترک میان کشور افغانستان و کشور ایران است میشود.
💡 این منطقه از کوههای سفید کوه و سیاه کوه شرقی تا غربی گسترش دارد، جایی که بلندترین قلهها بین ۴٬۶۰۰ متر و ۵٬۲۰۰ متر قرار دارد. هر دو طرف محدوده کوه بابا شامل درههای سرسبز میشود. در قسمت شمال شرقی هزارهجات، بامیان باستان واقع شده که مرکز بودیسم و کاروانسرای کلیدی در جاده ابریشم بود. این شهر در ارتفاع ۲٬۳۰۰ متری واقع شده و توسط هندوکش در شمال و کوه بابا در جنوب احاطه شدهاست.
💡 معدن حاجیگک مشهورترین و بزرگ ترین ذخایر اکسید آهن در افغانستان است که در نزدیکی گردنه حاجیگک، امتداد کوه بابا، بین ولایتهای میدان وردک و بامیان قرار گرفته است. این معدن دارای بزرگترین ذخایر سنگ آهن بکر آسیا است.
💡 ۳. هریرود: از کوه بابا در مرکز افغانستان سرچشمه گرفته، از هرات میگذرد و در شمال غربی کشور اندکی از مرز مشترک ایران و افغانستان را تشکیل داده سرانجام در ریگزارهای ترکمنستان فرومیرود. ۱٬۲۳۰ کیلومتر طول داشته و دارای آبشارهای متعدد است و برای تولید نیروی برق مناسب است.