کهگل

کهگل

واژه «کهگل» در اصل شکل مخفف و تحول‌یافته «کاه‌وگل» یا همان «کاهگل» است که در زبان فارسی به ترکیبی از کاه و خاک رس گفته می‌شود که با آب مخلوط شده و برای ساخت‌وساز به‌عنوان پوشش دیوارها و سقف‌ها به کار می‌رود. این ماده در معماری سنتی ایران کاربرد بسیار گسترده‌ای داشته و برای اندود کردن دیوارهای گلی و جلوگیری از نفوذ رطوبت و گرما استفاده می‌شده است. کهگل از نظر ساختاری ترکیبی ساده اما بسیار کاربردی است که هم استحکام نسبی ایجاد می‌کند و هم عایق حرارتی مناسبی محسوب می‌شود. در متون قدیمی فارسی و در اشعار شاعران بزرگی مانند خاقانی، نظامی، مولوی و حافظ، کهگل علاوه بر معنای واقعی خود، گاهی به صورت استعاری برای اشاره به سادگی، فقر یا خاکی بودن انسان نیز استفاده شده است. از نظر زبانی، این کلمه در واقع صورت کوتاه‌شده «کاه‌گل» است که در گفتار و نوشتار قدیم به صورت‌های مختلف به کار می‌رفته است. این ماده به دلیل در دسترس بودن مصالح آن، یکی از اصلی‌ترین عناصر معماری بومی در مناطق مختلف ایران به شمار می‌رفته است. با ورود مصالح نوین ساختمانی، استفاده از آن کاهش یافته اما هنوز در مرمت بناهای تاریخی کاربرد دارد. در فرهنگ عامه نیز «کهگل» نماد سادگی، زندگی روستایی و معماری سنتی ایران شناخته می‌شود.

لغت نامه دهخدا

کهگل. [ ک َ گ ِ ] ( اِ مرکب ) مخفف «کاه و گل »، و با لفظ کردن مستعمل. ( آنندراج ). کاهگل. ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ فارسی معین ):
سرای خود را کرده ستانه زرین
به سقف خانه پدر بر ندیده کهگل و ویم.سوزنی ( از یادداشت به خط مرحوم دهخدا ).رنگ رویم فتاد بر دیوار
نام کهگل به زعفران برخاست.خاقانی.روی خاک آلود من چون کاه بر دیوار حبس
از رخم کهگل کند اشک زمین اندای من.خاقانی.خود تو کفی خاک به جانی دهی
یک جو کهگل به جهانی دهی.نظامی.تر و خشکی اشک و رخسار من
به کهگل براندود دیوار من.نظامی.کی آن دهان مردم است سوراخ مار و کژدم است
کهگل در آن سوراخ زن کژدم منه بر اقربا.مولوی ( از فرهنگ فارسی معین ).روی خاکی و نم چشم مرا خوار مدار
چرخ فیروزه طربخانه از این کهگل کرد.حافظ.چون عمر سر آمد حسن از عیش عنان تافت
کهگل چه کند بام چو بنیاد نمانده ست.میر حسن دهلوی ( از آنندراج ).رجوع به کاهگل شود.

فرهنگ فارسی

کاهگل: کی آن دهان مردم است ? سوراخ مار و کژدم است کهگل دران سوراخ زن کژدم منه بر اقربا. ( دیوان کبیر )

جمله سازی با کهگل

جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.

💡 تقدیر کشیدست برین طارم خضرا بر کهگل نامش رقمی کاهکشان را

💡 آن یکی دستش همی‌مالید و سر وآن دگر کهگل همی آورد تر

💡 سرای خود را کردم ستانه زرین بسقف خان پدر برندیده کهگل و ریم

💡 فاتحه خوان است خلق سوی سرایش که هست خاک شهیدان عشق کهگل دیوار تو

💡 ای بسا شب کز برای کهگل بامت کشد چرخ انجم کاه خرمن را به دوش کهکشان

اسرع وقت یعنی چه؟
اسرع وقت یعنی چه؟
عزیز دل یعنی چه؟
عزیز دل یعنی چه؟
فال امروز
فال امروز