موسوعه تاریخ العراق بین احتلالین جلد پنجم

[ویکی فقه] موسوعه تاریخ العراق بین احتلالین جلد پنجم (کتاب). کتاب موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین نوشته عباس عزّاوى محامى (متوفاى ۱۳۵۰)، پژوهشى است درباره حوادث و وقایع سیاسى عراق از زمان اشغال آن از سوى مغولان تا پایان حاکمیّت عثمانى ها و اشغال آن توسط انگلیس.
این کتاب بر اساس اسناد و مدارک معتبر، حوادث را به صورت سال شمار و نیز بر اساس حکومت ها و حاکمان از سال ۶۵۶ تا ۱۳۳۵ هجرى بیان داشته است. این اثر با سیاقی نو و بر اساس سنّت تاریخ نگارى با شیوه سال شمار، به بیان رویدادهاى مهم و وفیّات بزرگان پرداخته است. با این تفاوت که، از تحلیل و تفصیل برخوردار است. نویسنده به مناسبت، وضعیّت عراق و شهرهاى آن را از حیث جغرافیایى، فرهنگى و اقتصادى بررسى کرده و با معرفى حاکمان و امیران آن، روابط سیاسى عراق با دیگر کشورها و نیز خسارت هاى مالى و انسانى که بر اساس این اشغال گرى ها بر عراق تحمیل شده، تبیین کرده است. این پژوهش در هشت مجلّد، به ترتیب ذیل نگارش یافته است:مجلد اوّل: حکومت مغول (۶۵۶-۷۳۸ قمرى) (۱۲۵۸-۱۳۳۸ میلادى)؛مجلد دوّم: حکومت حلایریان (۷۳۸-۸۱۴ قمرى) (۱۳۳۸-۱۴۱۱ میلادى)؛مجلد سوم: دوران حکومت ترکمانان، قراقویونلو و آق قویونلو (۸۱۴-۹۴۱ قمرى) (۱۴۱۱-۱۵۳۴ میلادى)؛مجلد چهارم: دوره اوّل حکومت عثمانی (۹۴۱-۱۰۴۹ قمرى) (۱۵۳۴-۱۶۳۹ میلادى)؛مجلد پنجم: دوره دوم حکومت عثمانى (۱۰۴۹-۱۱۶۳ قمرى) (۱۵۳۴-۱۶۳۹ میلادى)؛مجلد ششم: دوره حکومت ممالیک (۱۱۶۳-۱۲۴۷ قمرى) (۱۷۵۰-۱۸۳۱ میلادى)؛مجلد هفتم: دوره سوم حکومت عثمانى (۱۲۴۷-۱۲۸۹ قمرى) (۱۸۳۱-۱۸۷۲ میلادى)؛مجلد هشتم: پایان حکومت عثمانى (۱۲۹۸-۱۳۳۵ قمرى) (۱۸۷۲-۱۹۱۷ میلادى).
گزارش محتوا
در جلد پنجم، حوادث تاریخی، تشکیلات اداری، فرهنگ و تمدن سرزمین عراق در دوره دوم حکومت عثمانی، در فاصله های ۱۰۴۸- ۱۱۶۳ هجری قمری (۱۶۳۸- ۱۷۵۰ میلادی) بررسی شده است. نویسنده حوادث تاریخی، اجتماعی و فرهنگی این دوران را به گونه سال شمار تشریح نموده و همزمان به تاریخ و ممالیک هم جوار؛ مانند صفویه، سایر قلمروهای عثمانی و دولت های کوچک محلی توجه نموده است.
← نقد و بررسی منابع
فهرست های اعلام، اقوام، و قبائل و فرق، اماکن و آثار، کتب، الفاظ و اصطلاحات و تصاویر بعد از ذکر حوادث در پاورقی ها، آنچه از کتب در متن نقل شده است، آدرس آنها آمده است. در متن، اگر مطلبی، نیاز به توضیح داشته یا اعلامی در متن ذکر شده و توضیح می خواسته، در پاورقی گنجانده شده است.
منبع
...

💡 و گفتيم زندگى بسيارى از حيوانات آميخته با نظام جالب و شگفت انگيزى است، چهمانعى دارد كه اين اعمال بيانگر نوعى عقل و شعور در آنها باشد؟ چه لزومى دارد كه همهاينها را به غريزه تقسيم كنيم ؟ در اين صورت نوعى از حشر و حساب براى آنها متصورخواهد بود (شرح بيشتر اين موضوع را در جلد پنجم صفحه 224 به بعدذيل آيه فوق مطالعه فرمائيد).

💡 مـنـظـور از كـتـاب مـبـيـن، لوح مـحـفـوظ، هـمـان صـفـحـه عـلم بـى پـايـان خـدا اسـت كـه درذيـل آيـه 59 سـوره انـعـام از آن بـحث كرده ايم (به جلد پنجم تفسير نمونه صفحه 271مراجعه فرمائيد).

💡 و در كتاب الفقه على المذاهب الا ربعة، جلد پنجم، صفحه 416 چنين آمده:

💡 (كتاب مبين ) اشاره به علم وسيع پروردگار است كه گاهى از آن تعبير به (لوحمحفوظ) مى شود (در اين باره در جلد پنجم صفحه 271 نيز سخن گفته ايم ).

💡 ۵ - جلد پنجم دربارهٔ خصوصیات صرفی و نحوی و لغوی فارسی دری در کشورهای دیگر فارسی‌زبان یا فارسی‌دان، مانند افغانستان و تاجیکستان و شبه‌قاره هندوستان بحث می‌شود.

💡 اين حديث را محمدبن اسحاق نقل كرده ودر كنز العمّال، جلد پنجم، صفحه 339، به شماره4865 نيز آمده است.