اجزا در اصول شرعی

[ویکی فقه] اِجزا در اصول شرعی به اکتفا به عمل طبق اصل عملی شرعی بعد از کشف خلاف اطلاق می شود.
اِجزا در اصول شرعی، مقابل اجزا در اصول عقلی بوده و به این معنا است که اگر مأموربه طبق اصل عملی شرعی مانند خواندن نماز با استصحاب طهارت لباس انجام شود وسپس کشف خلاف گردد، آیا عمل انجام شده، به جای مأموربه واقعی می نشیند و از آن کفایت می نماید یا این که بر مکلف لازم است آن را اعاده کند.
توضیح
اصول عملی شرعی، اصولی است که از جانب شارع مقدس در موارد شک، جعل می گردد و مفاد آن، جعل حکم ظاهری است، مانند: قاعده طهارت، قاعده حلیت و استصحاب.
اختلاف اصولیون درباره اجزا
اصولیون درباره اجزا در اصول شرعی اختلاف نموده اند؛ برخی مانند مرحوم «نایینی» در مسئله، به عدم اجزا و بعضی مانند «آخوند» به اجزا معتقد شده اند؛ گروهی بین این که کشف خلاف به صورت قطعی باشد یا ظنی، تفصیل داده اند؛ بعضی دیگر بین اصول محرزه و غیر محرزه و عده ای نیز بین اصول مثبت تکلیف و اصول نافی تکلیف، تفصیل داده اند.در کتاب « فوائد الاصول » آمده است: «فی اقتضاء المأتی به بالامر الظاهری الشرعی الذی یکون مؤدی الاصول الشرعیة العملیة للاجزاء کقاعدة الطهارة و استصحابها و قد ذهب بعض الاعلام الی اقتضاء ذلک للاجزاء علی تفصیل بین الاصول الغیر المتکفلة للتنزیل کاصالة الطهارة و الحلّ و بین الاصول المتکفلة للتنزیل کاستصحابهما حیث انه فی الاول جزم بالاجزاء و فی الثانی تردد».