نسخ به اخف

[ویکی فقه] نسخ حکمی شرعی با جای گزینی حکمی آسان تر را نسخ به اخف گویند. این بحث در اصول فقه کاربرد دارد.
نسخ به اخف، از اقسام نسخ به بدل و مقابل نسخ به اثقل و نسخ به مساوی بوده و عبارت است از نسخ حکم شرعی به وسیله شارع، همراه با جای گزین نمودن حکمی که آسان تر و راحت تر از حکم منسوخ می باشد، مانند آن که در صدر اسلام هر مسلمانی ملزم بود در مقابل ده نفر جنگ کند، سپس شارع، این حکم را نسخ نمود و تنها مقاتله در مقابل دو نفر را جای گزین آن کرد. این نوع از نسخ به اتفاق همه علما جایز بوده و واقع هم شده است، مانند: نسخ حکم حرمت هم بستری با همسر در شب های ماه رمضان و جای گزینی حکم جواز هم بستری در این شب ها، به دلیل آیه مبارکه: (أُحِلَّ لَکُمْ لَیْلَةَ الصِّیامِ الرَّفَثُ إِلی نِسائِکُمْ).
نکته
حکمت نسخ به اخف، ایجاد احساس راحتی و رضایت بیش تر در مکلف است.

💡 خط نسخ به طور کلی از اواخر سدهٔ دوم هجری شناخته شد؛ ولی تا اواخر سدهٔ سوم هجری چندان رایج و متداول نبود. این خط به تمام سرزمین‌های شرقی که تحت لوای اسلام بوده‌اند، گسترش یافت. امتیاز مهم خط نسخ در رعایت نسبت است، که یکی از قواعد مهم خوشنویسی می‌باشد که موجب زیبایی خط است.