تلخ وش

واژه‌ی تلخ‌وش ترکیبی است از دو جزء تلخ و وش که در مجموع به معنای تلخ‌گونه یا شبیه به تلخ است. این ترکیب در ادبیات فارسی، به‌ویژه در اشعار کهن، به‌عنوان کنایه‌ای از شراب به کار رفته است؛ چرا که شراب با وجود طعم تلخ، حالتی مستی‌آور و جذاب دارد. برای نمونه، حافظ در بیت معروف خود به این واژه اشاره کرده است: «آن تلخ‌وش که صوفی ام‌الخبائثش خواند / اشهی لنا و احلی من قبلة العذارا» در این بیت، شاعر شراب را که صوفیان آن را ام‌الخبائث (مادر پلیدی‌ها) می‌نامند با وجود تلخی، گواراتر و شیرین‌تر از بوسه‌ی معشوق می‌داند. بنابراین، تلخ‌وش نه تنها یک توصیف ظاهری است، بلکه بار معنایی عمیق‌تری دارد و نماد چیزی است که با وجود دشواری و تلخی، جذاب و دل‌نشین است. برای آشنایی بیشتر با ترکیبات مرتبط، می‌توان به واژه‌ی تلخ و مشتقات آن در فرهنگ‌های لغت مراجعه نمود.