کتب نماز جمعه

[ویکی فقه] در منابع جامع فقهیِ مذاهب اسلامی، از ابتدا یک باب از مبحث نماز (کتاب الصلوة) به موضوع نماز جمعه اختصاص داشته است. در واقع، نگارش آثار فقهی و رساله های مستقل در باره نماز جمعه، به سبب جای گاه مهم این عبادت در فقه اسلامی، از قرون اولیه متداول بوده است.
از جمله آثار مستقل درباره نماز جمعه این ها هستند: کتاب الجمعة، از محمد بن ادریس شافعی (متوفی ۲۰۴)؛ کتاب الجمعة و العیدین، تألیف احمد بن موسی اشعری (متوفی ح۳۰۰)؛ کتاب الجمعة، از عبدالرحمان نَسائی (متوفی ۳۰۳)؛ کتاب صلاة الجمعة، از محمد بن احمد جُعفی، معروف به صابونی (متوفی بعد از ۳۳۹)؛ کتاب صلاة یوم الجمعة، از محمد بن مسعود عیاشی (متوفی بعد از ۳۴۰)؛ کتاب الجمعة و الجماعة، از ابوالقاسم جعفر بن محمد بن قولویه (متوفی ۳۶۹)؛ کتاب الجمعة و العیدین، تألیف احمد بن ابی زهر؛ کتاب الجمعة و الجماعة، از شیخ صدوق (متوفی ۳۸۱)؛ و کتاب عمل الجمعة، از احمد بن عبدالواحد (متوفی ۴۲۳) (برای آگاهی در باره این کتاب ها و کتاب های دیگر به این منابع رجوع کنید ).
آثار درباره نماز جمعه در دوره صفوی
هر چند تألیف اثر در باره نماز جمعه ادامه داشته است، در دوره صفوی در پی رواج اقامه نماز جمعه در ایران، رساله نویسی فقهای امامی در این باره، جدّی تر شد.
← نخستین رساله
(۱۷۱) محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، چاپ علینقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
(۱۷۲) محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، طبقات اعلام الشیعة: نقباءالبشر فیالقرن الرابع عشر، مشهد ۱۴۰۴.
(۱۷۳) ابن اثیر، الکامل فی التاریخ.
(۱۷۴) ابن ادریس حلّی، کتاب السرائر الحاوی لتحریرالفتاوی، قم ۱۴۱۰ـ۱۴۱۱.
(۱۷۵) ابن بابویه، الامالی، قم ۱۴۱۷.
(۱۷۶) ابن بابویه، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، نجف ۱۹۷۲، چاپ افست قم ۱۳۶۴ ش.
(۱۷۷) ابن بابویه، کتاب من لایحضره الفقیه، چاپ علیاکبر غفاری، قم ۱۴۰۴.
(۱۷۸) ابن بابویه، المقنع، قم ۱۴۱۵.
(۱۷۹) ابن بابویه، الهدایة فی الاصول و الفروع، قم ۱۴۱۸.
(۱۸۰) ابن برّاج، المهذّب، قم ۱۴۰۶.
(۱۸۱) ابن بطوطه، رحلة ابن بطوطة، چاپ محمد عبدالمنعم عریان، بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
(۱۸۲) ابن تغری بردی، النجوم الزاهره فی ملوک مصر و القاهره، قاهره (۱۳۸۳ (۱۳۹۲/) ۱۹۶۳ (۱۹۷۲.
(۱۸۳) ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الملوک والامم، چاپ محمد عبدالقادر عطا و مصطفی عبدالقادر عطا، بیروت ۱۴۱۲/۱۹۹۲.
(۱۸۴) ابن حجر عسقلانی، فتح الباری شرح صحیح البخاری، چاپ عبدالعزیز بن عبداللّه بن باز، بیروت ۱۴۱۸/۱۹۹۷.
(۱۸۵) ابن حنبل، مسند احمد بن حنبل، استانبول ۱۴۰۲/۱۹۸۲.
(۱۸۶) ابن شبّه نمیری، تاریخ المدینة المنورة: اخبار المدینة النبویة، چاپ فهیم محمد شلتوت، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰.
(۱۸۷) ابن عساکر، تاریخ مدینة دمشق، چاپ علیشیری، بیروت ۱۴۱۵ـ۱۴۲۱/ ۱۹۹۵ـ۲۰۰۱.
(۱۸۸) ابن عطار، کتاب ادب الخطیب، چاپ محمد سلیمانی، بیروت ۱۹۹۶.
(۱۸۹) ابن فهد حلّی، المهذب البارع فی شرح المختصر النافع، چاپ مجتبی عراقی، قم ۱۴۰۷ـ۱۴۱۳.
(۱۹۰) ابن قدامه، المغنی، چاپ افست بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
(۱۹۱) ابن کثیر، البدایة و النهایة، چاپ احمد ابوملحم و دیگران، بیروت ج ۴،) ۱۴۰۵/۱۹۸۵ (، ج ۵ و ۶، ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
(۱۹۲) ابن ماجه، سنن ابن ماجه، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱.
(۱۹۳) ابن نجیم، البحر الرائق شرح کنزالدقائق، بیروت ۱۴۱۸/۱۹۹۷.
(۱۹۴) ابن ندیم، الفهرست.
(۱۹۵) علی احمدی میانجی، کتاب مکاتیب الرسول،) تهران (۱۳۶۳ ش.
(۱۹۶) یوسف بن احمد بحرانی، لؤلؤة البحرین، چاپ محمدصادق بحرالعلوم، قم ) بی تا (.
(۱۹۷) محمد بن اسماعیل بخاری، صحیح البخاری،) چاپ محمد ذهنی افندی (، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱.
(۱۹۸) منصور بن یونس بهوتی حنبلی، کشّاف القناع عن متن الاقناع، چاپ محمدحسن شافعی، بیروت ۱۴۱۸/۱۹۹۷.
(۱۹۹) توضیح المسائل مراجع، مطابق با فتاوای دوازده نفر از مراجع معظّم تقلید، گردآوری محمدحسن بن ی هاشمی خمینی، قم: دفتر انتشارات اسلامی، ۱۳۷۸ ش.
(۲۰۰) کاظم جابری، صلاة الجمعه: تاریخیاً و فقهیاً، قم ۱۳۷۶ ش.
(۲۰۱) رسول جعفریان، صفویه در عرصه دین، فرهنگ و سیاست، قم ۱۳۷۹ ش.
(۲۰۲) رسول جعفریان، نماز جمعه: زمینه های تاریخی و آگاهیهای کتابشناسی،) تهران (۱۳۷۲ ش.
(۲۰۳) حاجی خلیفه.
(۲۰۴) مرتضی حائری، صلاة الجمعه، قم ۱۴۰۹.
(۲۰۵) حرّ عاملی، وسائل الشیعة.
(۲۰۶) محمدجواد بن محمد حسینی عاملی، مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلامة، چاپ افست قم: موسسه آل البیت،) بی تا (.
(۲۰۷) علی بن ابراهیم حلبی، السیرة الحلبیة، بیروت ) ۱۳۲۰ (، چاپ افست ) بی تا (.
(۲۰۸) خطیب بغدادی، تاریخ بغدادی.
(۲۰۹) محمد بن احمد خطیب شربینی، مغنی المحتاج،) بی جا (: دارالفکر،) بی تا (.
(۲۱۰) روح اللّه خمینی، رهبر انقلاب و بن یانگذار جمهوری اسلامی ایران، تحریر الوسیله، بیروت ۱۴۰۷/۱۹۸۷.
(۲۱۱) مصطفی خمینی، تحریرات فی الاصول، تهران ) ۱۳۶۶ (۱۳۷۲ ش.
(۲۱۲) احمد خوانساری، جامع المدارک فی شرح المختصر النافع، علق علیه علی اکبر غفاری، ج ۱، تهران ۱۳۵۵ ش.
(۲۱۳) محمدباقر بن زین العابدین خوانساری.
(۲۱۴) ابوالقاسم خوئی، منهاج الصالحین، قم ۱۴۱۰.
(۲۱۵) محمدتقی دانش پژوه، فهرست کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران، ج ۱۴، تهران ۱۳۴۰ ش.
(۲۱۶) محمد بن احمد دسوقی، حاشیة الدسوقی علی الشرح الکبیر،) بیروت (: داراحیاء الکتب العربیة،) بی تا (.
(۲۱۷) عثمان بن محمد شطا دمیاطی، اعانة الطالبین علی حل الفاظ فتح المعین، بیروت: داراحیاء التراث العربی،) بی تا (.
(۲۱۸) عبدالکریم بن محمد رافعی قزوینی، فتح العزیز شرح الوجیز،) بیروت (: دارالفکر،) بی تا (.
(۲۱۹) عزالدین رضانژاد، صلاة الجمعه: دراسة فقهیة و تاریخیة، قم ۱۴۱۵.
(۲۲۰) روزها و رویدادها، تهیه و تنظیم دفتر عقیدتی سیاسی فرماندهی معظم کل قوا، ج ۲، تهران: نشر رامین، ۱۳۷۸ ش، تهران: زهد، ۱۳۷۷ ش.
(۲۲۱) وهبه مصطفی زحیلی، الفقه الاسلامی وادلّته، دمشق ۱۴۰۴/۱۹۸۴.
(۲۲۲) احمد بن محمد زراری، تاریخ آل زراره،) اصفهان، بی تا (.
(۲۲۳) حمزه بن عبدالعزیز سلاّر دیلمی، المراسم العلویة فی الاحکام النبویة، چاپ محسن حسینی امینی، بیروت ۱۴۱۴/۱۹۹۴.
(۲۲۴) سمعانی، الانساب.
(۲۲۵) سیوطی.
(۲۲۶) محمد بن ادریس شافعی، الامّ، چاپ محمد زهری نجار، بیروت ) بی تا (.
(۲۲۷) محمد بن احمد شمس الائمه سرخسی، کتاب المبسوط، قاهره ۱۳۲۴ـ ۱۳۳۱، چاپ افست استانبول ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
(۲۲۸) شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، آشنایی با تشکیلات،) تهران (۱۳۸۲ ش.
(۲۲۹) محمد شوکانی، نیل الاوطار: شرح منتقی الاخبار من احادیث سید الاخبار، مصر: شرکه مکتبه و مطبعه مصطفی البابی الحلبی،) بی تا (، چاپ افست بیروت ) بی تا (.
(۲۳۰) محمد بن مکی شهید اول، البیان، چاپ محمد حسون، قم ۱۴۱۲.
(۲۳۱) محمد بن مکی شهید اول، الدروس الشرعیة فی فقه الامامیة، قم ۱۴۱۲ـ۱۴۱۴.
(۲۳۲) محمد بن مکی شهید اول، ذکری الشیعة فی احکام الشریعة، قم ۱۴۱۹.
(۲۳۳) محمد بن مکی شهید اول، غایة المراد فی شرح نکت الارشاد، قم ۱۴۱۴ـ۱۴۲۱.
(۲۳۴) زین الدین بن علی شهید ثانی، رسائل الشهیدالثانی، قم ۱۳۷۹ـ۱۳۸۰ ش.
(۲۳۵) زین الدین بن علی شهید ثانی، الروضة البهیة فی شرح اللمعة الدمشقیة، محمد کلانتر، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
(۲۳۶) علی بن محمدعلی طباطبائی، ریاض المسائل فی بیان الاحکام بالدّلائل، بیروت ۱۴۱۲ـ۱۴۱۴/۱۹۹۲ـ۱۹۹۳.
(۲۳۷) سلیمان بن احمد طبرانی، المعجم الکبیر، چاپ حمدی عبدالمجید سلفی، چاپ افست بیروت ۱۴۰۴ـ ـ۱۴۰.
(۲۳۸) طبرسی، تفسیر مجمع البیان.
(۲۳۹) طبری، تاریخ طبری.
(۲۴۰) محمد بن حسن طوسی، تهذیب الاحکام، چاپ حسن موسوی خرسان، بیروت ۱۴۰۴/۱۹۸۱.
(۲۴۱) محمد بن حسن طوسی، الفهرست، چاپ محمد صادق آل بحرالعلوم، نجف ۱۳۸۰.
(۲۴۲) محمد بن حسن طوسی، کتاب الخلاف، قم ۱۴۰۷ـ۱۴۱۷.
(۲۴۳) محمد بن حسن طوسی، المبسوط فی فقه الامامیة، ج ۱، چاپ محمدتقی کشفی، تهران ۱۳۸۷.
(۲۴۴) محمد بن حسن طوسی، النهایة فی مجرد الفقه و الفتاوی، بیروت ۱۴۰۰/۱۹۸۰.
(۲۴۵) محمد اشرف بن امیر عظیم آبادی، عون المعبود: شرح سنن ابیداوود، چاپ عبدالرحمان محمد عثمانی، بیروت ۱۴۲۱/۲۰۰۱.
(۲۴۶) حسن بن یوسف علامه حلّی، تذکرة الفقهاء، قم ۱۴۱۴ـ.
(۲۴۷) حسن بن یوسف علامه حلّی، کتاب منتهی المطلب، چاپ سنگی تبریز (۱۳۱۶) ۱۳۳۳.
(۲۴۸) حسن بن یوسف علامه حلّی، مختلف الشیعة فی احکام الشریعة، قم ۱۴۱۲ـ۱۴۲۰.
(۲۴۹) علی بن حسین علم الهدی، رسائل الشریف المرتضی، چاپ مهدی رجائی، قم ۱۴۰۵ـ۱۴۱۰.
(۲۵۰) علی بن حسین علم الهدی، مسائل الناصریّات، تهران ۱۴۱۷/ ۱۹۹۷.
(۲۵۱) علی بن حسین (ع )، امام چهارم، الصحیفة السجادیة، چاپ محمدجواد حسینی جلالی، قم ۱۳۸۰ ش.
(۲۵۲) علی غروی تبریزی، التنقیح فی شرح العروة الوثقی، تقریرات درس آیة اللّه خوئی، ج ۱، قم ۱۴۱۸/۱۹۹۸.
(۲۵۳) محمد بن حسن فاضل هندی، کشف اللثام، چاپ سنگی تهران ۱۲۷۱ـ ۱۲۷۴، چاپ افست قم ۱۴۰۵.
(۲۵۴) محمد بک فرید، تاریخ الدولة العلیة العثمانیة، چاپ احسان حقی، بیروت ۱۴۰۸/۱۹۸۸.
(۲۵۵) محمد بن شاه مرتضی فیض کاشانی، الشهاب الثاقب فی وجوب صلاة الجمعة العینی، قم ۱۴۰۱.
(۲۵۶) محمد بن شاه مرتضی فیض کاشانی، کتاب الوافی، چاپ ضیاءالدین علامه اصفهانی، اصفهان ۱۳۶۵ـ۱۳۷۴ ش.
(۲۵۷) نعمان بن محمد قاضی نعمان، دعائم الاسلام و ذکر الحلال و الحرام، چاپ عارف تامر، بیروت ۱۴۱۶/۱۹۹۵.
(۲۵۸) عبدالنبی بن محمدتقی قزوینی، تتمیم امل الآمل، چاپ احمد حسینی، قم ۱۴۰۷.
(۲۵۹) احمد بن علی قلقشندی، صبح الاعشی فی صناعة الانشا، قاهره ۱۳۳۱ـ ۱۳۳۸/ ۱۹۱۳ـ۱۹۲۰، چاپ افست ۱۳۸۳/۱۹۶۳.
(۲۶۰) احمد بن علی قلقشندی، مأثر الانافة فی معالم الخلافة، چاپ عبدالستار احمد فراج، کویت ۱۹۶۴، چاپ افست بیروت ۱۹۸۰.
(۲۶۱) عباس قمی، کتاب الکنی و الالقاب، صیدا ۱۳۵۷ـ ۱۳۵۸، چاپ افست قم ) بی تا (.
(۲۶۲) ابوبکر بن مسعود کاسانی، کتاب بدائع الصنائع فی ترتیب الشرائع، کویته ۱۴۰۹/۱۹۸۹.
(۲۶۳) جعفر بن خضر کاشف الغطاء، کشف الغطاء عن مبهمات الشریعة الغراء، قم ۱۳۸۰ ش.
(۲۶۴) عمررضا کحاله، معجم المؤلفین، دمشق ۱۹۵۷ـ۱۹۶۱، چاپ افست بیروت ) بی تا (.
(۲۶۵) احمدرضا کشوری، فرزانگان خوانسار، قم ۱۳۷۸ ش.
(۲۶۶) کلینی، اصول کافی.
(۲۶۷) محمود لطیفی، «عبادت برتر و اسرار آن »، حکومت اسلامی، سال ۹، ش ۲ (تابستان ۱۳۸۳).
(۲۶۸) مالک بن انس، المُوَطّأ، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱.
(۲۶۹) علی بن محمد ماوردی، الاحکام السلطانیة و الولایات الدینیة، بغداد ۱۴۰۹/۱۹۸۹.
(۲۷۰) محمد بن عبدالرحمان مبارکفوری، تحفة الاحوذی بشرح جامع الترمذی، بیروت ۱۴۱۰/۱۹۹۰.
(۲۷۱) احمد مبلغی، «عناصر تأثیرگذار در وجوب تعیینی نماز جمعه در روش اخباریان »، حکومت اسلامی، سال ۹، ش ۲ (تابستان ۱۳۸۳).
(۲۷۲) علی بن حسام الدین متقی، کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال، چاپ بکری حیّانی و صفوه سقا، بیروت ۱۴۰۹/ ۱۹۸۹.
(۲۷۳) محمد باقر بن محمدتقی مجلسی، بحارالانوار.
(۲۷۴) محمدتقی بن مقصود علی مجلسی، لوامع صاحبقرانی، المشتهر بشرح الفقیه، ج ۴، قم ۱۳۷۴ ش.
(۲۷۵) جعفر بن حسن محقق حلّی، شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام، چاپ صادق شیرازی،) تهران (۱۴۰۹.
(۲۷۶) جعفر بن حسن محقق حلّی، المعتبر فی شرح المختصر، ج ۲، قم ۱۳۶۴ ش.
(۲۷۷) علی بن حسین محقق کرکی، رسائل المحقق الکرکی، چاپ محمد حسون، رساله ۳: رسالة صلاة الجمعه، قم ۱۴۰۹ـ۱۴۱۲.
(۲۷۸) محمدباقر محمودی، نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة، بیروت، ج ۱،) بی تا (، ج ۲، ۱۳۹۶/۱۹۷۶، ج ۳، ۱۳۹۷/۱۹۷۷.
(۲۷۹) مسعودی، مروج الذهب (بیروت ).
(۲۸۰) محمد بن محمد مفید، المقنعة، قم ۱۴۱۰.
(۲۸۱) احمد بن محمد مقدس اردبیلی، مجمع الفائدة و البرهان فی شرح ارشاد الاذهان، چاپ مجتبی عراقی، علی پناه اشتهاردی، و حسین یزدی اصفهانی، ج ۲، قم ۱۳۶۲ ش.
(۲۸۲) حسینعلی منتظری، البدر الزاهر فی صلاة الجمعة و المسافر، تقریرات درس آیة اللّه بروجردی، قم ۱۳۶۲ ش.
(۲۸۳) الموسوعة الفقهیة، ج ۲۷، کویت: وزارة الاوقاف و الشئون الاسلامیة، ۱۴۱۲/۱۹۹۲.
(۲۸۴) محمد بن علی موسوی عاملی، مدارک الاحکام فی شرح شرائع الاسلام، قم ۱۴۱۰.
(۲۸۵) ناصرخسرو، سفرنامه ناصرخسرو علوی، برلین (۱۳۴۱ (، چاپ افست تهران ) بی تا (.
(۲۸۶) احمد بن علی نجاشی، فهرست اسماء مصنّفی الشیعة المشتهر ب رجال النجاشی، چاپ موسی شبیری زنجانی، قم ۱۴۰۷.
(۲۸۷) محمدحسن بن باقر نجفی، جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام، ج ۱۱، چاپ عباس قوچانی، بیروت ۱۹۸۱.
(۲۸۸) احمد بن محمد مهدی نراقی، مستند الشیعة فی احکام الشریعة، قم، ج ۶، ۱۴۱۵.
(۲۸۹) احمد بن علی نسائی، سنن النسائی، بشرح جلال الدین سیوطی و حاشیه نورالدین بن عبدالهادی سندی، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱.
(۲۹۰) حسین بن محمدتقی نوری، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائبل، قم ۱۴۰۷ـ ۱۴۰۸.
(۲۹۱) یحیی بن شرف نووی، روضة الطالبین و عمدة المفتین، چاپ عادل احمد عبدالموجود و علی محمد معوض، بیروت ) بی تا (.
(۲۹۲) یحیی بن شرف نووی، المجموع، شرح المهذّب، بیروت: دارالفکر، (بی تا (.
(۲۹۳) یاقوت حموی، معجم البلدان.
(۲۹۴) محمد یزدی، «وظایف روحانیت »، در نقش روحانیت در نظام اسلامی: گزارشی از دوازدهمین گردهمایی سراسری ائمه ی جمعه،) تهران (: شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، ۱۳۷۵ ش.
(۲۹۵) محمد مقیم بن محمدعلی یزدی، الحجة فی وجوب صلوة الجمعة فی زمن الغیبة، چاپ جواد مدرسی،) بی جا، بی تا).
(۲۹۶) یعقوبی، تاریخ یعقوبی؛

💡 بله امامت و كودكان در نماز جمعه صحيح نيست هرچند كه در غير نماز جمعه قائل بجواز آن براى امثال خودشان باشيم.