ارتجاع اهل کتاب

[ویکی فقه] ارتجاع اهل کتاب (قرآن). منطق ارتجاعی اهل کتاب، در مخالفت با احکام الهی دلیل گرایش آنان به آیین جاهلیت بود.
وان احکم بینهم بمآ انزل الله و لاتتبع اهواءهم واحذرهم ان یفتنوک عن بعض مآ انزل الله الیک... • افحکم الجـهلیة یبغون... بینش ارتجاعی اهل کتاب در مخالفت با داوری پیامبر صلی الله علیه و آله وسلّم علت گرایش آنان به آیین جاهلیت بوده است.وان احکم بینهم بمآ انزل الله و لاتتبع اهواءهم... • افحکم الجـهلیة یبغون...

💡 در سال‌های اخیر روند مهاجرت مندایی‌های ایران به خارج از کشور گسترش چشمگیری داشته‌است. اگرچه صابئین در ایران اهل کتاب شناخته شده‌اند اما به دلیل کمی جمعیت و ناشناخته بودن ذکری از آن‌ها در ادیان رسمی ایران نیست. مندائی‌ها را در خوزستان صبی می‌نامند که تحریفی از واژه صابئی است.

💡 این سه فرقه با ذکر اسم موصول «الّذین» از هم جدا شده‌اند؛ ولی چهار گروه اهل کتاب با حروف وصل «و» به هم پیوسته‌اند؛ بنابراین «مجوس» از مشرکان مجزا شده و در ردیف یهودی، نصاری و صابئی قرار گرفته‌است.

💡 چرا که بعد از دستور کلی به عبادت خداوند از دو رکن مهم آن نام می‌برد و به هر دو جنبه فردی و اجتماعی عبادات اشاره نموده‌است. در خصوص این آیه مکارم شیرازی فقیه و مفسر شیعی، معتقد است که اهل کتاب مورد ملامت و سرزنش قرار گرفته‌اند و منظور از «ما امروا» این است که دستور به توحید و نماز و زکات امر جدیدی نیست و اینها مسائل ثابتی هستند ولی آنان در گذشته وفادار و عامل به این فرامین نبوده‌اند.

💡 از نکات مهم دیگر در این آیات انتهایی سوره، لحن خطاب و کلام خداوند است که لحنی توأم با تهدید و انذار نسبت به کافران و وعده به مؤمنان است. بیضاوی مفسر و فقیه شافعی مذهب در کتاب تفسیرش، جاودانگی عذاب کافران را به این دلیل می‌داند که کافران از اهل کتاب و مشرکین با اموری که مستوجب عذاب برای آنان است، همیشه همراهند و جدا نمی‌شوند.