بهار شروانی، با نام کامل میرزا نصرالله فرزند ابوالقاسم، یکی از شاعران برجسته غزل در نیمه دوم قرن سیزدهم هجری شمسی بود که در سال ۱۲۴۷ در شهر شَماخی، واقع در جمهوری آذربایجان، به دنیا آمد. از کودکی به سرودن شعر و غزل علاقه و استعداد فراوان داشت و توانایی شگفتآوری در ترجمه منظوم غزلهای فارسی به ترکی از خود نشان میداد. او در طول زندگی خود به سفر و سیاحت پرداخت و با دانشمندان و شاعران نامی دوران خود، از جمله غلامحسین صدرالشعرا در اصفهان و ملکالشعرا صبوری در مشهد، دیدار و مراوده داشت. بهار شروانی در تهران نیز فعالیتهای ادبی و آموزشی داشت و منشی کنسولگری فرانسه در تبریز شد. آثار او شامل دیوانهای غزل و قصایدی است که در سبک و سیاق شاعران پیشین و معاصر خود سروده شدهاند و نشاندهنده تسلطش بر زبان و شعر فارسی است. شعرهای او هم از نظر فنی و هم از نظر مضمون غنی و تأثیرگذار هستند و بهویژه در ترجمه شعرها و انتقال مفاهیم ادبی به زبان ترکی مهارت داشت. او در پرورش شاگردان و تعلیم ادب نیز فعال بود و به تربیت نسل جدید شعر و ادبیات کمک کرد. میرزا نصرالله بهار شروانی در تاریخ ادبیات فارسی و ترکی، به عنوان شاعری خلاق، جهانگرد و فرهنگی اثرگذار شناخته میشود و نامش در میان سخنوران نامی معاصر ایران ثبت شده است. آثار و زندگی او نمونهای از پیوند فرهنگ، ادبیات و آموزش در عصر خود است و جایگاه ویژهای در مطالعات ادبی دارد.
بهار شروانی
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] بَهار شَروانی، میرزا نصرالله، فرزند ابوالقاسم، غزل سرای نیمه دوم قرن سیزدهم بود.
بَهار شَروانی (یا شِروانی/ شیروانی)، میرزا نصرالله، فرزند ابوالقاسم، غزل سرای نیمة دوم قرن سیزدهم. در ۱۲۴۷ در شَ ماخی، شهری در جمهوری آذربایجان، زاده شد.
از کودکی به سرودن شعر و غزل میل وافر داشت و با استعداد شگفت خود غزلهای فارسی را به صورت منظوم به ترکی برمی گرداند.
رضاقلی خان هدایت (متوفی ۱۲۸۸)، او را در ۱۲۷۵ در تهران دیده و شعرش را ستوده است.
دیوان بیگی نیز ضمن اشاره به سیر و سیاحت او در هندوستان، گفته است که برخی او را در قصاید و مسمط مانند متقدّمان می دانند.
بهار در سیر و سیاحتهای خود به خدمت دانشمندان و شاعران نامی دوران خود رسید؛ در اصفهان با غلامحسین صدرالشّعرا، پدر ایرج میرزا، در تبریز با ادیب ناصر دیلمی و در مشهد با ملک الشّعراء صبوری، پدر محمّدتقی بهار، دوستی و آمیزش داشت.
هنگام اقامتش در تهران، میرزا احمدخان وکیل الرّعایا او را با خود به ساوجبلاغ برد و دو فرزند خود، میرزاعلی خان حیدری و میرزا عبدالله خان مصباح دیوان، را برای تعلیم وب تربیت به او سپرد و چون بهار به تبریز بازگشت، مدتی منشیِ کنسولگری فرانسه شد.
← واژه نامه بهار
(۱) محمد محسن آقابزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳.
(۲) ارمغان، سال ۱۳، ش ۱ (فروردین ۱۳۱۱).
(۳) محمد باقر برقعی، سخنوران نامی معاصر ایران، قم ۱۳۷۳ ش.
(۴) محمدعلی تربیت، دانشمندان آذربایجان، تهران ۱۳۱۴ ش.
(۵) دایرة المعارف فارسی، به سرپرستی غلامحسین مصاحب، تهران ۱۳۴۵ـ۱۳۷۴ ش.
(۶) احمدعلی دیوان بیگی، حدیقة الشعراء، چاپ عبدالحسین نوائی، تهران ۱۳۶۴ـ۱۳۶۶ ش.
(۷) محمدعلی عبرت نائینی، مدینة الادب، نسخة خطی کتابخانة مجلس شورای اسلامی، ش ۹۶۷.
(۸) حمید محمدزاده، «زندگی و آثار بهار شیروانی»، وارلیق، ش ۹ـ۱۰ (۱۳۶۱ ش).
(۹) محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانة الادب، تهران ۱۳۶۹ ش.
(۱۰) رضاقلی بن محمد هادی هدایت، مجمع الفصحا، چاپ مظاهر مصفا، تهران ۱۳۳۶ـ۱۳۴۰ ش.
جمله سازی با بهار شروانی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 دیوانهای شاعران سلف را به دقت خوانده بود و این خود به حضور ذهن او در یافتن و به کاربردن لغات در ترکیبات شعری یاری میرساند. بهار در بدیههگویی و ارتجال، طبعی فراخاندیش و زودیاب داشت و به آسانی از مضایق وزن و تنگنای قافیه بیرون میآمد. پایه و مقام شاعری او در عنفوان جوانی در حدی بود که بعضی از حاسدان سرودههای او را به پدرش یا به بهار شروانی نسبت میدادند.
💡 میرزا نصرالله بهار شروانی (۱۸۳۵م، شاماخی، جمهوری آذربایجان - ۱۸۸۳م، تبریز) شاعر و نویسنده مشهور آذربایجانی بود.
