بغداد خاتون

بغدادخاتون. [ ب َ ] ( اِخ ) نام همسر سلطان ابوسعید آخرین پادشاه ایلخانیان از خاندان چنگیزی و دختر امیر دمشق بن امیر چوپان است. وی امیر الامرای پادشاه مزبور بوده و بجمال صورت و کمال معنی شهرت داشته است. و رجوع به حبیب السیر ج 3 و جامع التواریخ رشیدی واز سعدی تا جامی و تاریخ گزیده و تاریخ مغول شود.

نام همسر سلطان ابو سعید آخرین پادشاه ایلخانیان از خاندان چنگیزی و دختر امیر دمشق بن امر چوپان است وی امر الامرای پادشاه مزبور بوده و بجمال صورت و کمال معنی شهرت داشته است ٠

بَغداد خاتون ( ـ۷۳۶ق)
از زنان متنفذ ایران. دختر امیرچوپان سلدوز بود و در ۷۲۳ق به همسری امیر شیخ حسن جلایر درآمد. پس از مدتی، ابوسعید بهادرخان آخرین پادشاه ایلخانی (حک: ۷۱۷ـ۷۳۶ق) قاضی القضاة را به نزد امیر شیخ حسن فرستاد و او را به طلاق بغداد خاتون مجبور کرد و در ۷۲۵ق بغداد خاتون به ازدواج سلطان ابوسعید درآمد و ملقب به خواندگار (خداوندگار) شد. سلطان به سبب علاقه ای که به بغداد خاتون داشت، اجازۀ مداخله در امور سیاست و مملکت به او داد. بغداد خاتون در کمال توانایی، عزل و نصب سران مملکت و گرفتن اموال و بخشیدن مال را، به اتفاق خواجه غیاث الدّین وزیر، انجام می داد. در ۷۳۱ق، جمعی از مغرضان، او را متهم به مکاتبۀ پنهانی با شیخ حسن و توطئۀ قتل سلطان کردند. ابوسعید دستور دستگیری و کشتن امیر شیخ حسن را صادر کرد، ولی با وساطت عمه اش که مادر شیخ حسن بود، او را همراه مادرش در قلعۀ کاخ زندانی کرد. بغداد خاتون نیز از چشم ابوسعید افتاد، اما مدتی بعد چون بی گناهی او ثابت شد، ابوسعید، مغرضان را به قتل رساند و بغداد خاتون مجدداً مورد عنایت قرار گرفت. پس از درگذشت ابوسعید، چون متهم به قتل او شد، یکی از خواجه سرایان دربار وی را در حمام به قتل رساند.

[ویکی فقه] بَغْدادْ خاتون (د ربیع الآخر ۷۳۶/ دسامبر ۱۳۵۵)، دختر امیر چوپان سلدوز و همسر سلطان ابوسعید بهادرخان (حک ۷۱۷-۷۳۶ق / ۱۳۱۷- ۱۳۳۵م ) می باشد.
بغداد خاتون پیش از ازدواج با ابوسعید، در ۷۲۳ق /۱۳۲۳م به عقد امیر شیخ حسن بن امیر حسین گورکان جلایر - که بعدها به شیخ حسن بزرگ شهرت یافت - درآمد. اما سلطان ابوسعید که عشق و علاقه ای بسیار به او داشت.
خواستگاری ابوسعید
در ۷۲۵ق یکی از محرمان خود را نزد امیر چوپان فرستاد و از او خواست تا دخترش را از شیخ حسن گرفته، به عقد وی در آوَرَد. امیر چوپان با تقاضای ابوسعید به شدت مخالفت کرد و همین سبب شد تا سلطان کینه چوپان و خاندانش را در دل گیرد. از آن سوی، امیر چوپان برای دور ساختن بغداد خاتون از ابوسعید، سلطان را به بهانه تغییر آب و هوا به بغداد برد و شیخ حسن و همسرش را نیز به قراباغ فرستاد. این کار ابوسعید را سخت دلتنگ کرد و او را برای دست یافتن به بغداد خاتون مصمم تر ساخت. پیش آمدهایی که پس از این موجب شد تا ستاره قدرت و شوکت امیر چوپان که از ۷۱۷ تا ۷۲۴ق در اوج خود بود، افول کند و ابوسعید او و پسرانش را در ۷۲۸ق /۱۳۲۸م به قتل برساند، نمی تواند بی ارتباط با این قضیه باشد.
ازدواج با ابوسعید
ابوسعید پس از قتل امیر چوپان و پسرانش، خاصه دمشق خواجه - بر اساس یاسای چنگیزی که اگر پادشاهی زنی شوهردار را خواهان گردد، شوهر آن زن می باید با رضای تمام او را طلاق دهد و به پادشاه ببخشد - قاضی مبارکشاه را نزد شیخ حسن فرستاد و او را به وعده و وعید واداشت تا بغداد خاتون را طلاق دهد. گویند زنی دیگر به شیخ حسن بخشید تا او به جدایی از بغداد خاتون راضی گشت. پس از انقضای مدت شرعی، بغداد خاتون رسماً به عقد ابوسعید درآمد. او محبوب ترین همسر سلطان بود و چنان تقربی داشت که ابوسعید او را لقب «خواندگار» داده بود.
اعتبار بغداد خاتون
...

💡 در پایان عمر، ابوسعید از همسران خود راضی نبود، حتی بغداد خاتون هم با این وجود که هنوز خیلی محبوب ابوسعید بود، ولی نتوانست رضایت و خوشحالی کامل او را مثل سابق جلب کند، اما سلطان به طور آشکار، دلشاد را نیز بسیار زیاد دوست داشت و حتی از او کاملاً راضی و خوشحال بود؛ زیرا دلشاد یک زن ایده آل و طابع شوهر و بسیار مهربان، خوش‌رفتار و آرام بوده، اما بغداد در مقابل ابوسعید سرکش و بسیار مغرور، متکبر و مداخله‌گر بود. بنابراین، بغداد خاتون که در ابراز محبت و عشق ابوسعید به درجه دوم کاهش یافته بود، بسیار ناراضی شده و رشک ورزید و دیوانه‌وار حسود شد و سبب‌ گشت‌ که‌ یک سال بعد در سال ۱۳۳۵، ابوسعید را تدریجاً با زهر به‌ هلاکت‌ رساند.

💡 در سال ۱۳۳۲، عده‌ای‌ که‌ بر نفوذ و اقتدار رو به رشد و بسیار بغداد خاتون‌ رشک‌ می‌بردند، او را متهم‌ کردند که با همسر سابقش شیخ حسن به طور مخفیانه ملاقات کرده و حتی آنها برای کشتن ابوسعید برنامه ریزی می‌کنند. ابوسعید چنان‌ برآشفت‌ که‌ حکم‌ قتل‌ شیخ‌ حسن‌ را صادر کرد، اما به‌ خاطر مادر شیخ‌ - که‌ عمه ابوسعید بود - از آن‌ رأی‌ بازگشت‌. اما این رویداد قدرت آنها را محدود کرد و شیخ حسن به عنوان فرماندار آناتولی منصوب شد. بغداد خاتون‌ پس‌ از این‌ ماجرا که مدتی‌ اعتبار و نفوذ خود را از دست‌ داد، اما یک سال بعد، چون‌ آشکار شد که‌ این‌ داستان‌، تهمتی‌ بیش‌ نبوده‌ است‌، مقام‌ و جایگاه‌ سابق‌ را باز یافت‌. در این مدت، ابوسعید عاشق دلشاد خاتون، برادرزاده بغداد، دختر دمشق‌ خواجه‌ و نوه چوپان شد.