بررسی طرق فرار از ربا

[ویکی نور] «بررسی طرق فرار از ربا» مباحثی در باب مسائل مستحدثه ربا و حیله های شرعی فرار از آن است که توسط آیت الله ناصر مکارم شیرازی در دروس خارج فقه مطرح و توسط جناب آقای ابوالقاسم علیان نژاد تدوین و با درج پاورقی هایی، به فارسی چاپ و منتشر شده است.
تدوین گر در پایان کتاب به فهرست موضوعات بسنده کرده و در پاورقی، منابع اعم از آیات و روایات و اقوال و آدرس آنها را ذکر و در برخی موارد به توضیح لغات و ذکر حواشی متناسب با متن پرداخته است.
موضوع حیله های شرعی فرار از ربا از مباحث مهم فقهی و اقتصادی و مورد ابتلای جامعه می باشد.
گروهی از مؤسسات اقتصادی به ویژه بانک ها برای فرار از ربا به آنها پناه می برند. این خود انگیزه شده تا صاحب اثر به بررسی بپردازد که آیا تمسک به این حیله ها به طور کلی جایز است یا می توان تفصیل قایل شد.
در آغاز کتاب پیشگفتاری درج و سپس تدوین گر مطالب اصلی را در 7 فصل تدوین کرده است. مباحث به شیوه تحلیلی و استدلالی ارائه شده است.
[ویکی فقه] بررسی طرق فرار از ربا (کتاب). کتاب « بررسی طرق فرار از ربا» مباحثی در باب مسائل مستحدثه ربا و حیله های شرعی فرار از آن است که توسط آیت الله ناصر مکارم شیرازی در دروس خارج فقه مطرح و توسط جناب آقای ابوالقاسم علیان نژاد تدوین و با درج پاورقی هایی، به فارسی چاپ و منتشر شده است. تدوین گر در پایان کتاب به فهرست موضوعات بسنده کرده و در پاورقی، منابع اعم از آیات و روایات و اقوال و آدرس آنها را ذکر و در برخی موارد به توضیح لغات و ذکر حواشی متناسب با متن پرداخته است.
ایشان در سال ۱۳۴۵ هجری قمری در شهر شیراز در میان یک خانواده مذهبی که به فضائل نفسانی و مکارم اخلاقی معروفند دیده به جهان گشود. معظم له تحصیلات ابتدایی و دبیرستانی خود را در شیراز به پایان رسانید. هوش و حافظه قوی و استعداد سرشار، وی را در محیط مدرسه در ردیف شاگردان بسیار ممتاز قرار داده بود و چه بسا در یک سال، دو کلاس را طی می نمود. شرایط آن روز ایجاب می کرد که این نوجوان با چنین نبوغ و استعداد فوق العاده، راه دانشگاه را پیش گیرد و اندوخته های علمی خود را در طریق کسب درجات ظاهری به کار اندازد، ولی دست تقدیر و عنایات پروردگار جهان و تمایلات باطنی ایشان به شناسایی عمیق معارف و حقایق اسلام، توجه این نابغه نورس را به سوی علوم اسلامی معطوف ساخت- بخصوص که پس از شهریور سال ۱۳۲۰ شرایط دگرگون گردید و مدارس و معارف اسلامی از نو رونق گرفت.ایشان در حدود ۱۴ سالگی رسما دروس دینی را در( مدرسه آقا باباخان شیراز) آغاز کردند و در مدت اندکی نیازهای خود را از علوم: صرف، نحو، منطق، بیان و بدیع تأمین نمودند. سپس توجه خود را به رشته فقه و اصول معطوف ساختند و به خاطر نبوغ فوق العاده ای که داشتند مجموع دروس مقدماتی و سطح متوسط و عالی را در مدتی نزدیک به چهار سال به پایان رساندند. معظم له برای آشنایی با نظرات و افکار اساتید بزرگ حوزه های عظیم شیعه در سال ۱۳۶۹ ه. ق وارد حوزه علمیه نجف اشرف گردید و در آنجا در دروس اساتید عالی مقام و بزرگی همچون آیات عظام: آقای حکیم و آقای خوئی و آقای عبدالهادی شیرازی و اساتید برجسته دیگر- قدس الله اسرارهم- شرکت جستند. معظم له در سن ۲۴ سالگی به اخذ اجازه اجتهاد مطلق از محضر دو نفر از آیات بزرگ نجف نائل شدند. حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی بعد از بازگشت به ایران به تدریس سطوح عالی و سپس خارج اصول و فقه پرداختند و قریب ۲۸ سال است که حوزه گرم درس خارج ایشان مورد استقبال طلاب و بسیاری از کتب مهم فقهی را پس از تدریس به رشته تحریر درآورده اند. در حال حاضر حوزه درس خارج ایشان یکی از پرجمعیت ترین دروس حوزه علمیه شیعه است و قریب به دو هزار نفر از طلاب و فضلای عالیقدر از محضر ایشان استفاده می کنند.
انگیره تألیف
موضوع حیله های شرعی فرار از ربا از مباحث مهم فقهی و اقتصادی و مورد ابتلای جامعه می باشد. گروهی از مؤسسات اقتصادی به ویژه بانک ها برای فرار از ربا به آنها پناه می برند. این خود انگیزه شده تا صاحب اثر به بررسی بپردازد که آیا تمسک به این حیله ها به طور کلی جایز است یا می توان تفصیل قایل شد.
ساختار کتاب
در آغاز کتاب پیشگفتاری درج و سپس تدوین گر مطالب اصلی را در ۷ فصل تدوین کرده است. مباحث به شیوه تحلیلی و استدلالی ارائه شده است.
گزارش محتوا
...

💡 مساءله 14 - فروختن يك مثقال نقره خالص را به ريخته گر مثلا در برابر يكمثقال نقره اى كه عيارى قيمتى دارد بشرط اينكه خريدار انگشتر را براى فروشندهبريزدجائز است، و همچنين جائز است اينكه به ريخته گر بگويد: براى من انگشترىبسازد تا اينكه بيست مثقال نقره اعلا در برابر بيستمثقال نقره پست به تو بفروشم، كه در هيچ يك از اين دو صورت ربا لازم نمى آيد بهشرطى كه منظور از اين كار فرار از ربا نباشد.

💡 مساءله 7 - براى فرار از ربا در كتابها وجوهى ذكر كرده اند و من در اين بابتجديد نظر كردم و چنين دريافتم كه با هيچ يك از آن وجوه نمى توان از ربا فرار كردو با توسل به هيچ يك از آنها ربا جائز نمى شود، آن چه جائز است عبارت است ازتخلص و فرار از مماثلت و از بين بردن آن است تا معاوضه باتفاضل صحيح باشد پس كسى كه مى خواهد يك من گندم ممتاز را كه قيمت آن برابر بادو من جو و يا دو من گندم پست است با آن معاوضه كند ومتوسل به ضم ضميمه اى مى شود در حقيقت از مماثلت فرار كرده و از حرام بهحلال گريخته نه اينكه از ربا فرار كرده باشد كه فرار از ربا به هيچ يك از آن وجوهجائز نيست.