احکام عادت

[ویکی فقه] عادت در سه معنا به کار رفته است: ۱. آنچه بر اثر تکرار، جزء رفتار اکتسابی و گاه غیرارادی می شود؛ ۲. رویه معمول و متداول میان مردم ( عرف )؛ ۳. دو بار یکسان خون دیدن زن ( حیض ).
عادت به معنای نخست، طبیعتی ثانوی برای دارنده آن است که خُلق و خو نامیده می شود؛ از این رو، رفتاری که انسان بدان عادت کرده است گاهی بدون قصد و اراده خاصی از او بروز می یابد؛ هر چند قصد ارتکازی و ناخودآگاه وجود دارد؛ چنانکه صدور رفتار خلاف عادت از صاحب عادت نیازمند تعمّد و قصد خاص و التفات تفصیلی است، مگر آنکه صدور آن از وی از روی سهو یا فراموشی باشد.
کاربرد فقهی
در ذیل به نمونه هایی از احکام مرتبط با عادت که در باب های صلات، صوم، حج، تجارت، صید و ذباحه، اطعمه و اشربه، قضاء، قصاص و دیات آمده اشاره می کنیم.صلات:مستحب است والدین، کودک ممیز را به نماز خواندن و سایر عبادات و نیز اخلاق و رفتار پسندیده عادت دهند.
← در صوم
۱. ↑ توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۷۵۷، مسأله۱۳۸۹.۲. ↑ صراط النجاة (شیخ انصاری)، ص۱۸۵.۳. ↑ توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص۸۹۹، مسأله۱۵۹۵.۴. ↑ جواهر الکلام، ج۲۰، ص۳۸۸.
...

💡 برای نمازی که قضا شود یا برای زمانی که برای وضو گرفتن آب در اختیار نباشد نیز احکام خاصی برای اجرای نماز وجود دارد. در صورتی‌که آب برای وضو در اختیار نباشد یا استعمال آب مضر باشد، ۵ مرتبه «بسم الله الاطهر الاطهر» می‌گویند. کسانی که سنشان از هفتاد بیشتر است، نماز بر آن‌ها بخشیده شده‌است و از خواندن نماز معافند. همچنین زنان در دوران عادت ماهانه از خواندن نماز معاف شده و به جای آن باید در هر ظهر وضو بگیرند و نود و پنج مرتبه بگویند: «سبحان اللّه ذی الطلعة و الجمال».

💡 در اجرای احکام کیفری و جزایی در اسلام، وضع ژنتیکی و فیزیولوژیک زنان نیز لحاظ می‌شود و برای مثال، اجرای احکام کیفری در ایام عادت ماهیانه، نفاس و… به تعویق می‌افتد.