ابن غازی

[ویکی فقه] ابوعبدالله محمد بن احمد بن محمد بن محمد بن علی ابن غازی عثمانی مکناسی (۸۵۸ -۹ جمادی الاول ۹۱۹ق/۱۴۵۴-۱۳ ژوئیه ۱۵۱۳م)، فقیه مالکی، مورخ، ادیب و عالم حساب می باشد.
نَسَبش به بنی عثمان قبیله ای از کتامه در مکناسه الزیتون واقع در مغرب اقصی می رسد. برخی از جمله بابا تنبکتی تاریخ تولد او را با استناد به فهرست احمد المنجور ۸۴۱ق/۱۴۳۷م نوشته اند، ولی ابن قاضی با اشاره به نوشته الروض الهتون فی اخبار مکناسة الزیتون تألیف خود ابن غازی، تولدش را در ۸۵۸ق قید کرده و می افزاید: این تاریخ با تاریخ مندرج در کتاب فهرست احمد المنجور مطابقت ندارد و گویا وی از آنچه در کتاب الروض الهتون... آمده، آگاهی نداشته است. ابن غازی در مکناسة الزیتون دیده به جهان گشود و در همانجا پرورش یافت و به فراگرفتن علم پرداخت.
اساتید
ابن غازی در ۸۹۱ق به فاس سفر کرد و در آنجا با عده ای از استادان خود آشنا گردید و از دانشمندان و فقهایی مانند نیجی، محمد ابن قاسم قوری و ابی عبدالله صغیر دانش آموخت و از ادریس بن یخلف بوفرحی صنهاجی ریفی که معاصر وی بود نیز استفاده کرد. وی سپس به مولد خود بازگشته، چندی در میان خویشاوندان به سر برد.
مقام علمی
در تعبیر حدیث و علم رجال و شرح حال نگاری و گزارش جنگ ها تسلط داشت و در علم قرائت، تفسیر، ادب، عروض، حساب و فرائض (تقسیم ارث) اطلاعات گسترده ای داشت.او سرآمد دانشوران روزگار خویش بود و عمر خود را در طلب علم و نوشتن و نشر آن گذرانید.به فن تدریس آشنا بود؛ مجالس قرائت قرآن و تفسیر تشکیل می داد و در ماه رمضان از صحیح بخاری حدیث می گفت.
شاگردان
...

💡 پس از وی نوه و نتیجه‌اش به سرعت سرنگون شدند و سلاطین خلجی جای ایشان را گرفتند. دربارهٔ چگونگی به قدرت رسیدن غیاث‌الدین تغلق و آغاز سلسله تغلق‌شاهیان و افول امرای خلجی، دو روایت وجود دارد: بنا به گفته هندوشاه، غیاث‌الدین تغلق در خدمت خسروشاه خلجی بوده‌است و پس از کشتن قاتلان خسروشاه بر تخت سلطنت دهلی تکیه زده‌است، اما بنا به نوشته ابن بطوطه، وی که به خاطر جنگ‌هایش با تاتارها غازی ملک لقب گرفته بوده‌است، به خدمت امیر قطب‌الدین مبارکشاه خلجی در می‌آید و به فرمان او حاکم دبال‌پور می‌شود، زمانی که خسروشاه، مبارکشاه را می‌کشد و به جانشین وی می‌شود، غازی ملک را به امیری سپاه‌اش برمی‌گزیند، ولی غیاث‌الدین با خسروشاه به مخالفت برمی‌خیزد و با کمک عده‌ای دیگر خسروشاه و قاتلین ملشکاه را شکست می‌دهد و می‌کشد و در ۷۲۰ هجری به عنوان سلطان دهلی بر تخت می‌نشیند..