مدلج

مدلج. [ م َ ل َ ] ( ع اِ ) جای تهی کردن دلواز حوض و جز آن. ( منتهی الارب ). مدلجة. موضعی که ماتح [ آبکش ] در آن بین چاه و حوض تردد کند. ( از متن اللغة ). || کناس الظبی؛ خوابگاه آهو و هو المدلجة. ( از متن اللغة ). رجوع به دولج و مدلجة شود.
مدلج.[ م ُ ل ِ ] ( ع اِ ) خارپشت. ( منتهی الارب ). قنفذ. ( اقرب الموارد ) ( متن اللغة ). || ( ص ) به اول شب رونده. ( آنندراج ). آنکه در اول شب بجائی می رود. ( ناظم الاطباء ). نعت فاعلی است از ادلاج. رجوع به ادلاج شود.
مدلج. [ م ُدْ دَ ل ِ ] ( ع ص )به آخر شب رونده. ( آنندراج ). آنکه در آخر شب به جایی می رود. ( ناظم الاطباء ): ادّلجوا؛ ساروا من آخر اللیل. ( متن اللغة ). نعت است از ادلاج. رجوع به ادلاج شود.
مدلج. [ م ُ ل ِ ] ( اِخ ) ابن مرةبن عبد مناةبن کنانة، جدی جاهلی است. رجوع به الاعلام زرکلی ج 8 ص 79 و مآخذ مذکور در آن کتاب شود.

💡 پس از فتح مكه، سال هشتم: رسول خدا صلى الله عليه و آله، (غالب بن عبدالله )را بر سر (بنى مدلج ) فرستاد تا آنان را به خداىعزوجل دعوت كند. آنان گفتند: نه ما طرفدار شماييم و نه با شما سر جنگ داريم. مردمگفتند: اى رسول خدا با اينان جنگ كن، فرمود: اينان را سرورى است بزرگوار و خردمندو بسا مجاهدى از (بنى مدلج ) كه در راه خدا به شهادت رسد. يعقوبى نيز اين سريهرا بدون ذكر تاريخ نوشته است. (311)

💡 صبحگاهان قريش به جستجوى آنحضرت برخاستند، و نزد مردى قيافه شناس از قبيلهبنى مدلج فرستادند. او جاى پاى آنحضرت را از در منزلش گرفته همچنان پيش رفتتا به غار رسيد. دم در غار درختى بود، مرد قيافه شناس در زير آن درخت ادرار كرد وپس از آن گفت: مرد مورد نظر شما از اينجا تجاوز نكرده - ابن عباس مى گويد: در اينهنگام ابو بكر در اندوه شد، رسول خدا (صلى الله عليه و آله ) فرمود: (محزون مباشكه خدا با ماست ).

💡 شعبان سال ششم: رسول خدا صلى الله عليه و آله در روز دوشنبه دوم شعبان از مدينهرهسپار جنگ با طايفه (بنى المصطلق ) شد از قبيله خزاعه شد. مسلمانان بى درنگ بهراه افتاند و سى اسب هم با خود بردند و عده اى هم از منافقان در اين غزوه همراه شدند.(بنى المصطلق ) از حلفاى بنى مدلج بودند و بر سر چاهى به نام (مريسيع )(223) منزل داشتند

💡 تفصيل اين كلام در سوره مائده آيه 3 است، ظاهرا علت اين مطلب همان بود كه در مجمعالبيان فرموده قبائل ثقيف و خزاعنه و بنى عامر و بنى مدلج بعضى از زراعت وچهارپايان را برخود حرام كرده و مسائل بحيره و سائبه و وصيله وحام از خود ساختهبودند(123)، اين مسائل از حضرت رسول الله صلى الله عليه و آله سؤال شد و در نتيجه آيات 168 تا 173 نازل گرديد و حلالها و حرامها را معين گردانيد(124)