توبه و استغفار

[ویکی فقه] توبه و استغفار (قرآن). توبه، زمینه ساز آمرزش خواهی فرشتگان برای تائبان است.
الذین یحملون العرش ومن حوله یسبحون بحمد ربهم ویؤمنون به ویستغفرون للذین ءامنوا ربنا وسعت کل شیء رحمة وعلمـا فاغفرللذین تابوا واتبعوا سبیلک وقهم عذاب الجحیم.(فرشتگانی که حاملان عرشند و آنها که گرداگرد آن (طواف می کنند) تسبیح و حمد پروردگارشان را می گویند و به او ایمان دارند و برای مؤمنان استغفار می کنند (و می گویند: ) پروردگارا! رحمت و علم تو همه چیز را فراگرفته است؛ پس کسانی را که توبه کرده و راه تو را پیروی می کنند بیامرز، و آنان را از عذاب دوزخ نگاه دار!)
← استغفار ملائکه برای مومنین
تفاوت توبه با استغفار آن است که استغفار، طلب غفران و آمرزش از خداوند است؛ در حالی که توبه بازگشت به سوی پروردگار، توأم با پشیمانی از معصیت انجام گرفته می باشد. آیه شریفه"وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا اِلَیْهِ " به تفاوت آن دو اشاره دارد. البتّه در اینکه قوام استغفار به توبه است یا نه اختلاف است.

💡 نيكان آنها هستند كه هر گاه كار ناشايسته از ايشان سر زند يا ظلمى به نفس خويش كنندخدا را به ياد آرند و از گناه خود به درگاه خدا توبه و استغفار كنند (كه مى دانند) كههيچ كس جز خدا نمى تواند گناه خلق را بيامرزد، و آنها هستند كه اصرار در كار زشتنكنند چون به زشتى معصيت آگاهند (135).

💡 ظـاهـر اين جمله مى گويد: خداوند در پرتو توبه و استغفار نيروئى بر نيروى شما مىافـزايـد بـعـضـى اين جمله را اشاره به افزايش ‍ نيروى انسانى گرفته اند (چنانكه درآيـات سـوره نـوح نـيـز بـه آن اشاره شده بود) و بعضى ديگر آن را اشاره به اضافهنـيـروهـاى مـادى بـر نـيـروى مـعـنـوى دانـسـتـه اند، ولى تعبير آيه مطلق است و هر گونهافزايش نيروى مادى و معنوى را شامل مى شود، و تمام اين تفاسير را در بر مى گيرد

💡 834 - امام صادق عليه السلام در حديثى فرمود: همانا روشرسول خدا صلى الله عليه و آله چنين بود كه هر شبانه روز بدون اينكه گناهى داشتهباشد به سوى خداوند توبه و استغفار مى كرد؛ به راستى كه خداوند مصائب و سختىها را به اولياء و دوستان خويش اختصاص دهد بدون اينكه گناهى نموده باشند تا بهآنها به خاطر شكيبايى نمودشان بر دشوارى ها پاداش ‍ دهد.

💡 مؤ لف قدس سره: امام عليه السلام مساءله دل كندن را از اين جمله استفاده كرده، كه مىفرمايد: (و لم يصروا على ما فعلوا)، و همچنين احتياج توبه و استغفار بهعمل صالح را از همان آيه اى كه نقل كرديم استفاده فرموده، چون جمله كلمه هاى طيب عموميتدارد هم شامل عقائد مى شود و هم استغفار.