عبدالحسین دیبا

[ویکی فقه] عبدالحسین دیبا معروف به وکیل الملک، در تبریز متولد شد، وی یکی از سیاسیون مشهور ایرانی در دوره قاجار بود.
سید عبدالحسین دیبا معروف به وکیل الملک، در ۱۲۶۷ش در تبریز تولد یافت. پدرش تراب خان وزیر خلوت از اعیان و اشراف و مالکین عمده آذربایجان بود و در دربار مظفرالدین شاه مقامی شامخ داشت. عموهای وی چون نظام العلماء تبریزی، میرزا اسدالله خان ناظم الدوله و محمودخان علاءالملک از بزرگان و سرشناسان ایران زمین و آذربایجان بوده اند.
تحصیلات
عبدالحسین پس از انجام تحصیلات مقدماتی در تبریز برای ادامه تحصیلات به فرانسه اعزام شد و در رشته های اقتصاد و علوم سیاسی درس خواند و پس از فراغت از تحصیل، به سمت اتاشه افتخاری در سفارت ایران در پاریس مشغول خدمت شد. چند سالی در پاریس اقامت داشت تا به ایران بازگشت و چون غالب منسوبین نزدیک او در وزارت امور خارجه مصدر مقامات حساس بودند، او هم با سمت کنسولی به بادکوبه رفت و مدتی در آن سمت باقی بود.
دوره کاری دیبا در تفلیس
یکی از پژوهشگران معاصر درباره دوران کاری وی در تفلیس چینن می نویسد: «عبدالحسین خان در روسیه لقب وکیل الملک را از یکی از کنسول های ایران دریافت داشت و مقامی در کنسولگری ایران در تفلیس به دست آورد. در آن تاریخ عمده عایدی کنسولگری ایران دریافت عواید گذرنامه از اتباع ایران در ممالک همسایه بود. در روسیه عده زیادی از ایرانیان به عنوان تاجر و پیشه ور و کارگر معادن نفت اقامت داشتند. وکیل الملک مبالغ گزافی از عواید تذکره ها را به جیب خود ریخت و پس از ازدواج به یک دختر قفقازی، سری در میان سرها درآورد و به قمار و تفریح و تبدیل ارز مشغول شد. با وقوع انقلاب بلشویکی و حوادث خونین روسیه و قفقاز، بساط تجمل و قمار وکیل الملک در هم پاشید و او به اتفاق همسرش به ایران بازگشت و به زودی در زمره نزدیکان تیمورتاش در آمد».
← همسر عبدالحسین
...

💡 سید عبدالحسین وکیل‌الملک دیبا (زاده ۱۲۶۸خ تبریز - درگذشته ۱۳۱۸خ ملایر) دیپلمات دوره قاجار، رئیس محاسبات دربار پهلوی و نماینده دوره هفتم و هشتم مجلس شورای ملی بود.

💡 وکیل‌الملک پس از بازگشت به تهران، به خدمت در وزارت امورخارجه ادامه داد و سپس به وزارت مالیه منتقل و رئیس اداره امتیازات شد. با به پادشاهی رسیدن رضاشاه، عبدالحسین تیمورتاش که با دیبا سابقه دوستی داشت، وزیر دربار شد و او را هم به دربار برد و رئیس محاسبات دربار کرد. دیبا در انتخابات مجلس شورای ملی در سال ۱۳۰۷ به نمایندگی خوی، ماکو و سلماس انتخاب شد (دوره هفتم) و در دوره بعد نیز کرسی خود را حفظ کرد اما به کار در دربار ادامه داد. در دوره هفتم در جلسات مجلس شرکت فعال نداشت و در دوره هشتم نیز بندرت به مجلس رفت تا اینکه تیمورتاش مغضوب رضاشاه شد. دیبا هم به جرم رشوه گرفتن از امیر منصور اکبر پسر سپهدار رشتی جهت به نمایندگی رساندن او در مجلس، دستگیر و محاکمه و به ده ماه زندان انفرادی محکوم شد. دیبا را برای گذراندن دوران محکومیتش به زندان ملایر فرستادند اما پس از پایان یافتن دوره محکومیتش آزاد نشد و به فرمان رضاشاه به دست محمد کاظم جهانسوزی رئیس شهربانی ملایر در زندان کشته شد و در همان شهر هم به خاک سپرده شد.