عبدالحسین میرزا

[ویکی فقه] عبدالحسین میرزا، یکی از حاکمان دربار قاجار در تبریز و ارومیه و خوی به حاکمیت پرداخت و در دوره ای به عراق تبعید و سپس به ایران برگشت و در سن هشتاد سالگی وفات کرد.
عبدالحسین میرزا، ملقب به فرمانفرما در سال ۱۲۷۴ه. ق (۱۲۳۶ه. ش) متولد شد. پدرش فیروز میرزا ملقب به نصرت الدوله شانزدهمین پسر عباس میرزای نایب السلطنه و عموی ناصر الدین شاه بود. مادرش شاهزاده حاجیه هما خانم دختر بهمن میرزا بهاء الدوله پسر فتحعلی شاه و کوچکترین فرزند خانواده بود.
دوران کودکی و جوانی
تحصیلات عبدالحسین میرزا همانند دیگر شاهزادگان آن دوره نبود معمولا شاهزادگان بعد از فراگرفتن ادبیات فارسی و عربی و آداب دینی و تعلیم خط به تیراندازی و شکار مشغول می شدند، آنگاه در دربار حضور می یافتند. اما برای عبدالحسین میرزا معلم سرخانه آوردند، او ادبیات فارسی، عربی و آداب دینی را فرا گرفت، فارسی را خوب می دانست و در نوشتن، سبک خاصی داشت. مطلب را صریح، مؤثر و بدون زواید ادا می کرد. بعد او را به مدرسه نظام اتریشی که در تهران دایر بود فرستادند و در آنجا زبان فرانسه را یاد گرفت و بعد از مدتی مسؤول تعلیم سربازان و انتظامات جنگی شد. بعد از اتمام مدرسه اتریش زیر نظر کامران میرزا نائب السلطنه وزیر جنگ و پسر ناصرالدین شاه مشغول خدمت گردید. در سال ۱۲۹۹ ه. ق به درجه سرهنگی رسید و ریاست افواج کرمان به عهده او واگذار شد و او بعد از مدتی به تهران بازگشت.وی در جوانی به کمک پدر توانست قناتی برای تهران حفر کند که به قنات فرمانفرما معروف شد و چون پدرش فیروز میرزا به فرمانفرما ملقب شد، شاه لقب نصرت الدوله را به عبدالحسین میرزا اعطا کرد. وی در سال ۱۳۰۱ ه. ق به منصب سرتیپی نائل گردید و سال بعد عازم آذربایجان شد و به نام نصرت الدوله در آن ایالت معروف گردید.
ماموریت تبریز
عبدالحسین میرزا در تبریز به دستگاه مظفر الدین میرزا ولیعهد پیوست و در خدمت امیر نظام حسنعلی خان گروسی وارد شد و به ریاست قراسوران (ژاندارمری) آذربایجان منصوب گردید. در سال ۱۳۰۳ ه. ق فیروز میرزا فرمانفرما در تهران در گذشت، عبدالحسین میرزا برای تشریفات عزاداری از تبریز به تهران آمد و بعد از انجام مراسم با نامه ای که از طرف امیر نظام از تبریز برای او فرستاده شد، دوباره به تبریز بازگشت و به کار سابق خود مشغول شد. در همین ایام با دختر ولیعهد مظفر الدین میرزا نیز ازدواج کرد و از این پس در کسوت صندوق داری ولیعهد انجام وظیفه کرد. عبد الحسین میرزا در سال ۱۳۰۹ ه. ق به جای برادر خویش حاکم کرمان شد و در این زمان او ملقب به فرمانفرما که به معنای حاکمیت و قدرت مطلق یک منطقه می باشد نائل شد.
حکومت کرمان
...

💡 نجم السلطنه خواهر عبدالحسین میرزا فرمانفرما مادر سردار نصرت بود و پس از جدایی از پدر او با میرزا هدایت الله خان وزیر دفتر، پدر دکتر مصدق ازدواج کرد. از این رو، دکتر مصدق برادر ناتنی سردار نصرت است.

💡 عبدالحسین میرزا فرمانفرما در سال ۱۲۹۲، یکی از املاک شخصی خودش را برای تأسیس ساختمان انستیتو پاستور ایران، وقف نمود. شعب دیگر انستیتو در تهران در شمیرانات (واقف: صبار میرزا فرمانفرما) و خیابان قائم مقام (ذبیح‌الله ممیززاده) و شعبه‌های آمل (زهرا تاجر مشائی) و اکنلوی همدان (منوچهر قره گزلو) نیز بر پایه وقف بنا شده‌اند.

💡 خانواده فرمانفرمائیان، خانوادهٔ پرنفوذ و بسیار متمولِ ایرانی بود. نفوذ سیاسی، اقتصادی و فرهنگی خانواده فرمانفرمائیان با وجود وابستگی نسبی به قاجاریان، در دوران سلطنت پهلوی نیز کماکان ادامه داشت. عبدالحسین میرزا فرمانفرما نوه پسری عباس میرزا پسر فتحعلیشاه قاجار بوده است.