لغت نامه دهخدا
فرفریوس. [ ف ُ ف ُ ] ( اِخ ) نام حکیمی بوده جلیس اسکندر. ( برهان ). پرفیر. فیلسوف اسکندرانی شاگرد پلوتن ( متولد 232 یا 233 و متوفی 304 م. ) است. اسکندر مقدونی پنج قرن پیش از وی میزیسته اما در اسکندرنامه نظامی او معاصر اسکندر شناخته شده است. ( از حاشیه برهان چ معین ). فرفوریوس الصوری ازمردم صور است. گویند نامش امونیوس بود و تغییر یافت. وی پس از جالینوس میزیست و او را در فلسفه و شناخت کلام ارسطو تقدمی است. کتابهای چندی را از ارسطو ترجمه کرده است. چون معرفت کلام ارسطاطالیس بر اهل زمان او دشوار می نمود از نقاط دوردست شکایت بدو بردند. وی گفت کلام حکیم نیازمند مقدمه ای است زیرا طالبان علم در زمان ما به خاطر فساد اذهان خود از درک آن قاصرند.سپس به تصنیف کتاب ایساغوجی پرداخت و آن را از وی فراگرفتند و اثر او به کتابهای ارسطو افزوده شد و در مقدمه کتابهای او قرار گرفت و تا امروز متداول است.از تصانیف اوست: 1- کتاب ایساغوجی. 2- کتاب المدخل الی قیاسات الحملیة که آن را ابوعثمان دمشقی نقل کرده است. 3 و 4- دو رساله به انابو. 5- کتابی در رد بخیوس در عقل و معقول که نُه مقاله است و سریانی آن موجود است. 6- کتاب اخبار الفلاسفة که من مقاله چهارم آن را به سریانی دیده ام. 7- کتاب الاسطقسات که از آن نیز مقالتی به سریانی موجود است. ( از تاریخ الحکماء قفطی چ لیپزیک صص 256-257 ). رجوع به فرفوریوس شود.
