عضدالدین ایجی

عضدالدین ایجی. [ ع َ ض ُ دُدْ دی ن ِ ] ( اِخ ) عبدالرحمان بن احمد ( مولانا... ) دانشمند ایرانی قرن هشتم هجری. تولد او درقصبه ایج ( فارس ) پایتخت قدیم ولایت شبانکاره بود. واو به یک واسطه شاگرد ناصرالدین بیضاوی محسوب می شود. وی از جمله پنج تنی است که خواجه حافظ گوید فارس در عهد شاه شیخ ابواسحاق اینجو به وجود آنان مزین بود. عضدالدین دارای مشرب تصوف بود و در حکمت و کلام و مذهب و اخلاق مهارت داشت. برای شرح بیشتر رجوع به تاریخ مغول، عباس اقبال ص 510 و نیز به عبدالرحمان ( ابن احمد... ) در همین لغت نامه و فرهنگ فارسی معین شود.

عبدالرحمان بن احمد دانشمند ایرانی قرن هشتم هجری تولد او در قصبه ایج پایتخت قدیم ولایت شبانکاره بود و او به یک واسطه شاگرد ناصر الدین بیضاوی محسوب میشود وی از جمله پنج تنی است که خواجه حافظ گوید فارس در عهد شاه شیخ ابو اسحاق اینجوبه وجود آنان مزین است

عَضُدالدّین ایجی (ایج در فارس ۶۸۰ـ کرمان ۷۵۶ق)
متکلم شافعی، اصولی و فقیه. وی از بزرگان علمای عصر سلطان خدابنده است که به عضدالدوله لقب یافته و مدتی به عنوان قاضی القضاة و بلکه اقضی القضاة منطقۀ فارس و اطراف آن بدون منازع به فعالیت مشغول بوده است. این عالم سنی که در معارضۀ با شیعه کم نظیر بوده سرانجام به فرمان والی کرمان در قلعۀ وریمان زندانی شد و در همان جا از دنیا رفت. حافظ از او ستایش کرده و او را یکی از پنج تن بزرگان زمان خود دانسته است. از شاگردان مشهور اویند: سعدالدین تفتازانی، سیف الدین ابهری، شمس الدین کرمانی و قطب الدین رازی. از آثارش: المواقف در کلام که گویی به اقتفای تجرید الاعتقاد نصیرالدین طوسی با رویکردی سنی به تحریر درآمده؛ العقائد العضدیة در کلام (این دو اثر به همراه شروح آن به عنوان دو اثر درسی در علم کلام در سطح عالی و مقدماتی تا قرن اخیر مورد توجه بوده است)شرح مختصر الاصول ابن حاجب که کتاب رسمی تدریس اصول است.

[ویکی فقه] ایجی، قاضی عضدالدین، قرن هشتم، (۷۰۸/۷۰۱-ح ۷۵۶ ق) متکلم، اصولی، فقیه شافعی و نحوی بوده است.
از معاصران حافظ است که در ایج از توابع اصطهبانات متولد شد. صوفی مشرب بود و شاگردان بسیاری داشت، شمس الدین کرمانی و سیف الدین ابهری و سعدالدین تفتازانی از شاگردان وی بودند. در زمان سلطنت آل مظفر در شیراز به قضاوت اشتغال داشت. حافظ او را در زمره ی یکی از مفاخر علمی پنجگانه ی فارس ستایش کرده است. کتب بسیاری در فلسفه و کلام و اصول دین و اخلاق به زبان عربی دارد. آنگاه که از سوی شیخ ابواسحاق نزد امیر مبارزالدین برای انصراف وی از حمله به شیراز رفت مورد احترام فوق العاده وی قرار گرفت و امیر از او درخواست کرد که کتاب «المفصل» زمخشری را که در نحو است به فرزندش شاه شجاع تعلیم دهد.
عاقبت
در مذهب خود بسیار متعصب و با امامیه شدیداً مخالفت می ورزید. کار او به سختی رسید و توسط والی کرمان زندانی شد و در زندان قلعیه دریمیان کرمان درگذشت.
تالیفات
از تالیفات او: «المواقف»، در علم کلام که به نام خواجه غیاث الدین محمد بن رشیدالدین وزیر تالیف کرده و میرشریف جرجانی نیز شرحی بر آن نوشته است؛ شرح «مختصر الاصول» ابن حاجب؛ «الفوائد الغیاثیه» که اختصاری است از قسمت سوم «مفتاح العلوم»؛ «تحقیق التفسیر فی تکثیر التنویر»؛ «الرسالة العضدیه»، در وضع؛ «المدخل فی علم المعانی والبیان والبدیع»؛ «العقائد العضدیه».
منبع
...

💡 المواقف عنوان کتابی است با موضوع علم کلام که قاضی عضدالدین ایجی آن را تألیف کرده‌است. در تألیف این کتاب به آثار امام فخر رازی و سیف‌الدین الآمدی استناد شده‌است. شرح‌ها و حاشیه‌های متعددی بر این کتاب نوشته‌شده‌است که از آن جمله می‌توان به شرح شریف جرجانی اشاره کرد. این کتاب در معرفی کلام اشعری جایگاه ویژه‌ای دارد و یکی از مهم‌ترین منابع کلامی اشعری‌ها و همچنین همه اهل تسنن محسوب می‌شود. این کتاب در حوزه‌های علمیه شیعه نیز به‌عنوان کتاب درسی تدریس می‌شده‌است.

💡 شاه نعمت‌الله علوم مقدماتی را نزد شیخ رکن‌الدین شیرازی تحصیل کرده و علم بلاغت را خدمت شیخ شمس‌الدین مکی و حکمت را نزد سید جلال‌الدین خوارزمی و اصول و فقه را نزد قاضی عضدالدین ایجی آموخت و چون علوم ظاهری طبع او را قانع نمی‌کرد سال‌ها به ریاضت و تصفیه و تزکیه باطن مشغول گردید و در پی مراد به سیر و سفر پرداخت تا عاقبت به مکه مشرف شد و از دست شیخ عبدالله یافعی یکی از عرفای عصر خویش خرقه پوشید و به مراد خویش نایل آمد و دست ارادت بدو داد، چنان‌که در اشعار خود که از او یاد کرده است: