حسن اطروش

حسن اطروش. [ ح َس َ اُ ] ( اِخ ) رجوع به حسن علوی بن علی بن حسن شود.

[ویکی شیعه] ابومحمد حسن بن علی حسینی، ملقب به ناصر کبیر، ناصر اُطرُوش و الناصر للحق، از نوادگان امام حسین(ع) و سومین فرمانروای علویان طبرستان در قرن سوم هجری است. به این دلیل که بر اثر اصابت شمشیری توسط رافع بن هرثمه در نبردگاه کر شده بود « اطروش » خوانده می شد.
از وی به عنوان نخستین مروّج اسلام در سرزمین های شمالی و ایران نام برده می شود.اطروش توانست مردم زیادی را در شمال ایران به دین اسلام رهنمون کند. وی از جایگاه ممتازی در بین پیروانش برخوردار بود و آثار زیادی را به وی نسبت می دهند. درباره زیدی یا امامی بودن اطروش اختلاف دیدگاه وجود دارد؛ سید مرتضی علم الهدی و نجاشی بر امامی بودن وی تصریح کرده اند و شیخ طوسی وی را از اصحاب امام هادی (ع) به شمار آورده است.
ناصر کبیر بر امرای سامانی طبرستان خروج کرد و پس از پیروزی بر آنان پایگاه علویان را رونق بخشید. وی تا هنگام مرگ بر گیلان، طبرستان و قسمتی از گرگان حکومت داشت. وی در ۲۵ شعبان سال ۳۰۴ق در آمل وفات نمود و در همان جا مدفون گشت.

💡 اولین آرامگاه ناصرالحق به نام گنبد کبود بنایی عظیم بود و ۶۰۰ سال زیارتگاه بود که به دست تیمور لنگ نابود شد و سپس بنایی کوچک‌تر برای ناصرالحق احداث شد و مقبره فعلی ناصرالحق برج آرامگاهی مربوط به سدهٔ ۹ ه‍.ق است و در آمل، محله پایین بازار، چاکسر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شماره ثبت ۶۰ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. ملگنوف می‌گوید: گنبد ناصرالحق که یکی از سادات حسنی است در آمل قرار دارد، ناصرالحق، ابومحمد حسن اطروش مشهور به ناصر کبیر از فقه، علماو شعرای توانمند شیعه در قرن سوم ه‍.ق است.

💡 ملگنوف می‌گوید: گنبد ناصرالحق که یکی از سادات حسنی است در آمل قرار دارد، ناصرالحق، ابومحمد حسن اطروش مشهور به ناصر کبیر از فقه، علماو شعرای توانمند شیعه در قرن سوم ه‍.ق است. شیخ طوسی او را در شمار اصحاب امام هادی آورده‌است. او سومین فرماندار تشیع در جهان و حاکم طبرستان بود و از این رو که بر اثر اصابت شمشیری در نبردگاه کر شده بود به اطروش خوانده می‌شد. وی همچنین جد مادری شریف رضی و سید مرتضی است. این گنبد دارای چند درب ورودی و گنبدی مدور که در سابق دارای سرامیک الوان بود و هنوز تکه‌هایی از ان آثار باقی است. این گنبد در زمانه‌های دور به گونه‌ای دیگر بود و به آن گنبد کبود می‌گفتند و ۹۰۰ صد سال زیارتگاه جهانیان بود و بعدها تخریب گشت و به دست مرعشیان گنبد فعلی ساخته شد. بنای اولیه با توجه به متون تاریخی از میان رفته چنان‌که ابن اسفندیار می‌نویسد مقبره و مدرسه و کتابخانهای که او تأسیس کرد و رقبات و موقوفاتی که برای آنها در نظر گرفته شده بود، تا قرن هفتم هجری در آمل بر جای بود. در مورد این بنا سید ظهیرالدین مرعشی در کتاب تاریخ طبرستان و رویان و مازندران می‌نویسد در سال ۸۱۴ هجری سید علی ساری به زیارت مشهد مبارک ناصرالحق رفته و به همره سید قوامالدین مرعشی با برادران خود عمارت دیگر بنیاد کردند؛ بنابراین گنبد ناصرالحق از بناهای قرن نهم هـ. ق است.