ابن جریر طبری

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] نام وی محمد بن جریر بن یزید بن کثیر بن غالب است. بنابر مشهور در اواخر سال ۲۲۴ ه. در آمل مازندران (طبرستان) به دنیا آمد و در آخر روز شنبه ۲۶ شوال سال ۳۱۰ ه. در بغداد از دنیا رفت و او را در روز یکشنبه در خانه اش به خاک سپردند.
وی یکی از افراد پر استعداد و دارای نبوغ افراد بشری است که نمونه کمی در بین انسان ها دارند. سر تا پا عشق به علم و دانش بوده و تمام عمر خود را در راه تحصیل آن صرف کرده و حتی به خاطر باز نماندن از تحصیل علم و دانش، همسر اختیار نکرده است.خود می گوید: من قرآن را در هفت سالگی حفظ کردم و در سن هشت سالگی امام جماعت شدم و در سن نه سالگی شروع به نوشتن اخبار کردم.وی درباره شدت عشق و علاقه خود نسبت به علم و دانش می نویسد: من در نزد احمد بن حماد دولابی تاریخ می خواندم و هر روز برای این منظور از شهر ری بنزد احمد که در یکی از روستاهای اطراف ری ساکن بود می رفتم، و بلافاصله از نزد او به ری می آمدم و مانند دیوانگان سر از پا نشناخته، بدرس حدیث محمد بن حمید رازی حاضر می شدم.در حالات او نقل شده که روزی به شاگردانش گفت: آیا حاضرید تفسیری را که نوشته ام بررسی کرده و تحقیق کنید؟ پرسیدند که چه میزان است؟ گفت: سی هزار ورق گفتند: مطالعه و بررسی این مقدار تفسیر عمر زیادی می طلبد. وی به خاطر آنان تفسیر را در سه هزار ورق خلاصه کرد.وی به خاطر تحصیل علم و دانش اسلامی، چندین بار سفرهای طولانی انجام داد. در علاقه و اهتمام او به علم و دانش همین بس که یک ساعت به آخر عمرش مانده در حال بیماری روایتی که از امام جعفر بن محمد «علیهما السلام» رسیده بود، شنید و چون آن روایت را تا آن زمان نشنیده بود، فوری قلم و دوات خواست و آن را نوشت. وی علاوه بر علوم اسلامی مانند فقه و اصول و تفسیر، در علوم ادبی و فلسفی و حتی در علم طب و ریاضی و هیئت و تاریخ نیز استاد بود.بدلیل گستردگی ابعاد شخصیتی و فراوانی مباحث تفسیری طبری، کتابشناسی آن را در حد ارائه عنوان ها و فهرست بندی مطالب، ارائه خواهیم داد. باشد که مورد استفاده پژوهشگران و علاقمندان مباحث تفسیری، قرار گیرد.

جمله سازی با ابن جریر طبری

جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.

💡 بعدها در چاپ‌های جدید این کتاب، عبارت‌هایی از این نقل، حذف شده‌است. مسعودی در جای دیگر در بیان آنچه برای توجیه عمل عبدالله بن زبیر در محاصره بنی‌هاشم گزارش می‌شود، به مسئله رویداد خانه فاطمه اشاره دارد و آن دو را با هم تشبیه می‌کند. مفید (د ۴۱۳ ه‍.ق) در امالی به نقل از مروان بن عثمان، به تفصیل مسئله «هجوم به خانه فاطمه»، «آتش زدن خانه علی»، «عدم مخالفت ابوبکر با اقدامات عمر» و «ناراحتی فاطمه از این جسارت» پرداخته‌است. در روایتی دیگر از جعفر صادق که در الشافی فی الامامه از سید مرتضی (د ۴۳۶ ه‍.ق) آمده‌است، «علی تا پیش از آنکه دود به خانه‌اش وارد نشد، از بیعت استنکاف کرد.» ابن جریر طبری (قرن چهار ه‍.ق) در دلائل الائمه از محمد باقر روایتی می‌آورد که در آن، علت درگذشت فاطمه «رفتار سوء عمر با وی» عنوان شده‌است که به «سقط محسن» انجامیده‌است.

💡 اما شاید بزرگ‌ترین معاند ابوحنیفه، احمد بن حنبل(۲۴۱هـ) است که در تثبیت آرای حشویه نقش بسزایی داشت و حتی مدرسه فقهی حنابله به او منتسب گشته‌است هرچند بزرگانی چون ابن جریر طبری، اساساً احمد حنبل را فقیه نمی‌دانستند بلکه صرفاً او را محدث و راوی قلمداد می‌کنند. طعن‌های احمد بن حنبل بر ابوحنیفه در تراث روایی به وفور وجود دارد:

جاز یعنی چه؟
جاز یعنی چه؟
دماغه یعنی چه؟
دماغه یعنی چه؟
فال امروز
فال امروز