مشفقون

[ویکی الکتاب] معنی مُّشْفِقُونَ: نگرانها - دلواپسان (کلمه مشفقون جمع اسم فاعل از باب افعال است، و اشفاق به معنای نوعی ترس است. اشفاق عنایتی است که با خوف آمیخته باشد، چون مشفق کسی را گویند که مشفق علیه را دوست میدارد، و میترسد بلایی به سر او آید، این حالت را که میترسد محبوبش در...
معنی مُشْفِقِینَ: نگرانها - دلواپسان (کلمه مشفقون جمع اسم فاعل از باب افعال است، و اشفاق به معنای نوعی ترس است. اشفاق عنایتی است که با خوف آمیخته باشد، چون مشفق کسی را گویند که مشفق علیه را دوست میدارد، و میترسد بلایی به سر او آید، این حالت را که میترسد محبوبش در...
ریشه کلمه:
شفق (۱۱ بار)
قابل توجّه این که «خشیت» به معنای هرگونه ترسی نیست بلکه ترسی است که توأم با تعظیم و احترام باشد و همچنین «مُشْفِق» از مادّه «اشفاق» به معنای خوف و ترسی است آمیخته با محبت و احترام (چون در اصل از مادّه «شفق» گرفته شده که روشنی آمیخته با تاریکی است). بنابراین، ترس آنها از خداوند، همچون ترس انسان از یک حادثه وحشتناک نیست، و همچنین «اشفاق» آنها همچون بیم انسان از یک موجود خطرناک نمی باشد، بلکه ترس و اشفاقشان آمیزه ای است از احترام، عنایت و توجه، معرفت و احساس مسئولیت.
اما در سوره «مؤمنون»، از آنجا که «خشیت» بیشتر جنبه قلبی دارد و «اشفاق» جنبه عملی را شامل می شود، ذکر این دو، به صورت علت و معلول در آیه، روشن می سازد که آنها کسانی هستند که ترس آمیخته با عظمت خدا در دل هایشان جای کرده است و آثار آن در عملشان و مراقبتهایشان نسبت به دستورات الهی نمایان است. و به تعبیر دیگر «اشفاق» مرحله تکامل «خشیت» است که در عمل اثر می گذارد، و به پرهیز از گناه و انجام مسئولیت ها وا می دارد. و به طوری که «راغب» در «مفردات» می گوید: این ماده هنگامی که با کلمه «من» متعدی شود، مفهوم «خوف» در آن ظاهرتر است، و هنگامی که با کلمه «فی» متعدی گردد، مفهوم «توجّه و عنایت» در آن بیشتر است. این کلمه، در اصل از مادّه «شفق» گرفته شده، که همان روشنی آمیخته با تاریکی است.
(به فتح ش -ف) سرخی مغرب پس از غروب آفتاب. از ائمه طاهرین علیهم السلام نقل است که شفق را سرخی مغرب فرموده‏اند مالک، شافعی،اوزاعی، و غیره نیز چنین گفته‏اند ولی ثعلب آن را سفیدی معنی کرده است، فرّاء گوید: بعضی از عرب را شنیدم می‏گفت: این لباس سرخ است مثل شفق (مجمع). به قول راغب اشفاق عنایتی است آمیخته به خوف چون با «من» متعدی شود معنی خوف در آن ظاهرتر است و چون با «فی» باشد معنی اعتنا در آن آشکارتر می‏باشد. طبرسی فرموده: اشفاق خوف از وقوع مکروه است با احتمال عدم وقوع.. بنابر قول راغب: آنها از قیامت ترسی آمیخته با اعتنا به آن دارند آیه. همه آیات اشفاق در قرآن کریم با «من» آمده حتی آیه. که در تقدیر «مِنْ اَنْ تُقَدِّموا» است مگر آیه. که با «فی» آمده است و آن بنابر قول شبرسی خائفان و بنابر قول راغب اعتنا کنندگان است و چندان فرقی ندارند. *،. در «خشیة» از راغب نقل کردیم که آن ترسی آمیخته با تعظیم است. سپس گفتیم: این سخن کلّیت ندارد و تعظیم از مضاف الیه خشیت استفاده می‏شود. علی هذا به نظر من خشیة در دو آیه فوق به معنی عظمت و مهابت به کار رفته یعنی: آنها از عظمت و مهابت پروردگار خویش خائف اند و به آن اعتنا دارند چنانکه درحوم فیض در صافی و بیضاوی در تفسیر خود آن را مهابت و بیضاوی در تفسیر خود آن را مهابت و عظمت گفته‏اند.

💡 در تفسير قمى در ذيل آيه (و الّذين هم من خشية ربهم مشفقون... يوتون ما آتوا) گفته:يعنى از عبادت و اطاعت. و در الدرالمنثور است كه فاريابى و احمد و عبدين حميد و ترمذىو ابن ماجه و ابن

💡 6 - بـه خـاطـر همين معرفت و آگاهى است كه آنها تنها از او مى ترسند و تنها ترس او رابه دل راه مى دهند (و هم من خشيته مشفقون ).

💡 شاهد اين سخن آيه ديگرى است كه در همين زمينه در سوره شورى آمده است و ما يدريكلعل الساعة قريب - يستعجل بها الذين لا يؤ منون بها و الذين آمنوا مشفقون منها و يعلمونانها الحق: (تو نمى دانى شايد قيامت نزديك باشد اما كسانى كه به آن ايمان ندارندبراى آن عجله مى كنند، ولى مؤ منان از آن بيمناكند و مى دانند حق است ) (شورى آيه 17 و18).

💡 4 نشانه ى تقوى، خداترسى ونگرانى از قيامت است. (للمتّقين الذين يخشون ربّهم... من الساعة مشفقون )

💡 و نيز درباره شان فرمايد: بل عباد مكرمون، لا يسبقونهبالقول و هم بامره يعملون... مشفقون ؛ (1043)