تفسیر جابر الجعفی

[ویکی فقه] تفسیر جابر الجعفی اثـر ابوعبدالله جابر (م ۱۲۷ یا ۱۲۸ یا ۱۳۲ ق) فرزند یزید بن الحرث بن عبد یغوث جعفی تابعی از مفسران شیعه و محدثین تابعین بود. حدیث و تفسیر را از محضر امام محمدباقر (علیه السّلام) اخذ کرد و از خواص و ملازمین امام (علیه السّلام) بود.
ابن حجر در تهذیب التهذیب وی را از ضعفا و رافضی دشنام دهنده به اصحاب النبی (صلی الله علیه و آله وسلّم) وصف کرده است.در کتب رجالی شیعه او را توثیق و عدل می خوانند و ابوالعباس نجاشی (م ۴۵۰ ق) وی را از اصحاب حضرت امام باقر و حضرت صادق (علیهماالسّلام) ذکر نموده است و نیز تفسیر وی را با پنج واسطه از او روایت نموده است.شیخ طوسی در رجال خود وی را از اصحاب حضرت باقر (علیه السّلام) و حضرت ابی عبدالله جعفر الصادق (علیه السّلام) ضبط کرده است.
ویژگی های تفسیر
تـفـسـیر مورد بحث به زبان عربی و به شیوه منقول و ماثور است و این تفسیر از املاء حضرت امام ابی جعفر محمد الباقر (علیه السّلام) است. فرات کوفی در تفسیر خویش معروف به تفسیر فرات سی و دو عنوان اسناد تفسیر آیات را از وی نقل کرده است که تمامی آنها در شان و فضایل حضرت امیرالمؤمنین علی (علیه السّلام) و خاندان عصمت و طهارت است.از جـمله در تفسیر آیه ۴۸ سوره النساء «ان الله لا یغفر ان یشرک به ویغفر ما دون ذلک لمن یشاء» به نقل از جابر از حضرت باقر (علیه السّلام) قال (علیه السّلام): یا جابر ان الله لا یغفر ان یشرک بولایة علی بن ابی طالب (علیه السّلام) و طاعته و اما قوله: و یغفر مادون ذلک لمن یشاء: فانه ولایة علی بن ابی طالب. (علیه السّلام)و هـمـچنین علی بن ابراهیم قمی در تفسیر خود معروف به تفسیر القمی در تفسیر آیه ۳۴ سوره بقره «واذ قلنا للملائکة اسجدوا لآدم» به نقل از جابر بن یزید جعفی از ابی جعفر محمد بن علی (علیه السّلام) روایت نموده و به تفسیر آیه می پردازد. بعضی از عامه او را توثیق و روایات او را در کتب تفسیر و حدیث خویش ضبط نموده اند.

💡 تفسیر جابر الجعفی از دیگر تفاسیر منتسب به محمد باقر است. این تفسیر مشتمل بر روایات تفسیری است که به نقل از جابر بن یزید جعفی گردآوری شده است. همچنین عبدالعلی الاهوازی در تفسیر نورالثقلین که مشتمل بر 14000 تفسیر روائی است، احادیث زیادی در زمینه تفسیر قرآن از باقر روایت کرده است که بعد از احادیث پیامبر اسلام و جعفر صادق، رتبه سوم را از نظر تعداد به خود اختصاص داده است و سیزده درصد از احادیث این کتاب را شامل می شود.