تفسیر «نور الثقلین» اثر ارزشمند علامه شیخ عبدعلی بن جمعه عروسی حویزی، یکی از فقها و محدثان برجسته شیعه در قرن دوازدهم هجری است. این تفسیر که به زبان عربی نگاشته شده، به دلیل تلفیق آیات قرآن کریم (ثقل اکبر) و احادیث نبوی و ائمه اطهار (ثقل اصغر) بر اساس حدیث مشهور ثقلین که مورد پذیرش تمامی مسلمانان است، این نام را به خود گرفته است. این مجموعه عظیم شامل ۱۳۴۲۲ حدیث است که آن را به یکی از جامعترین منابع تفسیری روایی تبدیل کرده است.
شیخ عبدعلی بن جمعه عروسی حویزی، معروف به «ابن حویزی»، در شهر هویزه خوزستان متولد شد و بعدها در شیراز اقامت گزید. وی از شاگردان بزرگ عصر خود، به ویژه سید نعمتالله جزائری شوشتری، بود و آثار خود را عمدتاً در سبک و سیاق اخباریون آن دوره به رشته تحریر درآورد. شیخ حر عاملی، یکی دیگر از بزرگان حدیث، درباره او نوشته است که وی عالمی فاضل، فقیه، محدثی معتمد، پارسا، ادیب، شاعر و جامع علوم و فنون بوده است. مؤلف تاریخ اتمام جلد سوم کتاب را سال ۱۰۶۶ هجری قمری ذکر کرده است، هرچند در تاریخ وفات او اختلاف نظر وجود دارد.
تفسیر «نور الثقلین» چندین بار به طبع رسیده است. یکی از نسخههای مشهور آن توسط استاد سید هاشم رسولی محلاتی تصحیح شده و با مقدمهای کوتاه از علامه طباطبایی (ره) در پنج مجلد توسط «المطبعة العلمیة قم» در سال ۱۳۸۳ قمری به چاپ رسیده است؛ نسخهای وزیری از «مؤسسۀ اسماعیلیان» نیز با مشخصات مشابه موجود است. مصحح محترم با دقت فراوان، سه نسخه خطی را با هم تطبیق داده، منابع احادیث را بررسی کرده و موارد اختلاف نسخ را در پاورقی ذکر نموده است. همچنین با شرح لغات دشوار و مجملات، استفاده بهینه از این اثر را برای محققین فراهم کرده است. در چاپ دوم، ایشان برای تسهیل دسترسی به روایات هر آیه، آیات مربوطه را در ابتدای هر بخش ذکر کردهاند و طبق اعلام، چاپ جدیدی با مقدمهای از سید محمد باقر حکیم نیز در حال آمادهسازی بوده است.
