دلل

دلل. [ دَ ل َ ] ( ع مص ) دَل. ( ازاقرب الموارد ) ( از منتهی الارب ). رجوع به دل شود. || ( اِ ) ناز و کرشمه. ( غیاث ) ( آنندراج ).

[ویکی الکتاب] تکرار در قرآن: ۸(بار)
دلالت به معنی نشان دادن و ارشاد است. راغب گوید: دلالت آن است که با آن به معرفت و شناختم چیزی برسند مثل دلالت لفظ بر معنی... یعنی مردم را بر مرگ سلیمان دلالت نکرد مگر حشره زمین.. *. شمس دلیل و نشان دهنده سایه است زیرا اگر شمس نبود وجود سایه معلوم نمی‏شد به نظر می‏آید مراد از «مَدَّ الظَّلَّ» وجود شب است که عبارت از امتداد سایه و شدّت آن است که عبارت از امتداد سایه و شدّت آن است و مراد از قبض سایه طلوع فجر و آمدن خورشید و روز است که سایه و تاریکی به اسانی قبض شده و زایل می‏گردد و اگر خدا می‏خواست سایه ممتّد را همانطور نگاه می‏داشت و بشر در ظلمت می‏ماند چنانکه فرموده این آیه با آیات بعدی چنانکه المیزان گفته تمثیل است برای هدایت مردم و احاطه ضلالت و امتداد سایه و اینکه اگر خدا می‏خواست آن را ساکن و بی حرکت می‏کرد مثال شمول و احاطه ضلالت، وجود آفتاب که سایه را از بین می‏برد، آمدن پیامبران است. معنی دو آیه چنین می‏شود: آیا توجّه نکردی به کار پروردگارت که چطور سایه را امتداد داد و اگر می‏خواست در همان حال باقی می‏گذاشت. سپس آفتاب را دلیل و نشان دهنده سایه کرد سپس آن را به آسانی به سوی خود گرفتیم و معدومش کردیم.

💡 در اين حال همانند جن و انس مكلّفند و برهانى بر عصمت چنين فرشتگان مفروضى اقامه نشده است؛ هرچند احتمال آن مطرح است. چنين فرشته اى شبيه جنّ خواهد بود؛ يعنى در شرائط ويژه ديده مى شود كه با افراد خاص ارتباط برقرار مى كند. اگر دليل معتبر نقلى وجود چنين فرشته اى را اثبات كرد، هيچ دلل عقلى برخلاف آن نيست تا سبب تاءويل يا ارجاع علم آن به اهل خود شود. البته احكام فرشتگان معهود قرآن را نخواهد داشت؛ مانند: 1. لا يعصون اللّه ما اءمرهم (1669)، 2. عباد مكرمون لا يسبقونه بالقول و هم باءمره يعملو (1670)، 3. يسبّحون الليل والنهار لايفترون (1671)، 4. (لايَسْتَحسرون )(1672).

💡 تا سخن آمد به آیین و علل هر طرف گفتند برهان دلل