«پوستین باژگونه» اصطلاحی است مرکب که در متون فارسی به چند معنا به کار رفته است و مفهوم آن بسته به زمینه تغییر میکند:
یکی از معانی آن «سخت تصمیم گرفتن» یا «عظیم مصمم شدن» است، یعنی فردی که ارادهای قوی پیدا کرده و در انجام کار خود جدیت و استقامت دارد. در متون ادبی، این تعبیر برای نشان دادن اراده قوی و قدرت تصمیمگیری شدید به کار رفته است. شاعران در اشعار خود از این اصطلاح استفاده کرده و نشان دادهاند که شخص با «پوستین باژگونه کردن» آماده انجام کاری بزرگ و پرخطر میشود، مانند برکندن کوه از بیخ و بن.
معنای دوم «پوستین باژگونه» به «باطن را ظاهر کردن» اشاره دارد، یعنی چیزی که در دل یا در نهان است، آشکار گردد. این کاربرد در متون عرفانی و اخلاقی دیده میشود، جایی که نیت یا حقیقت درونی انسان آشکار میشود. مثلاً مولوی میگوید: «چون کند جان باژگونه پوستین، چند واویلا برآید ز اهل دین»، که به افشای باطن اشاره دارد. بنابراین این اصطلاح هم معنای عملی و هم معنای نمادین دارد و بسته به متن میتواند به تصمیمگیری قاطع یا افشای حقیقت درونی اشاره کند.
