ناصرالدین منشی

ناصرالدین منشی. [ ص ِ رُدْ دی ن ِ م ُ ] ( اِخ ) ناصرالدین عمدةالملک منتجب الدین یزدی رئیس دیوان رسایل و انشاء صفوةالدین پادشاه خاتون [ 601-694 از ملوک قراختائی کرمان ] بود و پدرش منتخب الدین یزدی در سال 650 یزد را ترک گفته، در خدمت سلطان قطب الدین محمد قراختائی برادرزاده براق حاجب [ 650-654 ] قرار گرفت و در عهد سلطنت سلطان حجاج [ 655-681 ] نیز مدتی وزارت کرد. پسرش ناصرالدین بعدها با عم خود به کرمان آمد و در ایام جوانی یعنی درسال 693 سمت ریاست دیوان رسالت پادشاه خاتون را پیدا کرده و در کرمان مقیم شد. ( از تاریخ مغول ص 519 ).

ناصر الدین عمده الملک منتجب الدین یزدی رئیس دیوان رسایل و انشائ صفوه الدین پادشاه خاتون بود.

ناصرالدّین منشی (قرن ۸ ق)
(یا: ناصر منشی) ملقب به عمدةالملک منتجب الدین یزدی مورخ و نویسندۀ بزرگ ایرانی دورۀ ایلخانان مغول. پس از مرگ پدر (۶۷۵ق)، تحت تربیت عموهایش (شهاب الدین و ظهیرالدین ) قرار گرفت و چون به سن رشد رسید در ۶۹۳ق صاحب دیوان رسائل پادشاه خاتون قراختایی حاکم کرمان شد و به سرعت ترقی کرد. با جلوس محمد شاه قراختائی (۶۹۵ـ۷۰۳ق) از کار خود برکنار شد ولی در ۷۰۳ق و ظاهراً در آ‎غاز حکومت قطب الدین شاه جهان شغل دیوانی خود را از سر گرفت و در سال ۷۱۵ق به خدمت ابن قتلغ نویان، از امرای بزرگ دوره اولجایتو و سلطان ابوسعید درآمد. او مؤلف کتاب های سمط العلی، در تاریخ قراختائیان کرمان (۷۱۵ ق)، نسائم الاسحار، در شرح حال وزرا (۷۲۵ق)؛ درّة الاخبار؛ و لمعة الانوار(۷۳۰ق) است.

💡 اعتضادالسلطنه، عموی ناصرالدین شاه، مشهورترین رئیس دارالفنون و رضاقلی‌خان هدایت مشهورترین ناظم دارالفنون بودند و زمان مدیریت آن‌ها، دوران درخشان دارالفنون بوده‌است. یک کتاب‌دار، یک آجودان، یک ناظر، یک صندوق‌دار، یک منشی که کارهای مدرسه را ثبت می‌کرد، یک مؤذن، چند نگهبان و فراش، از ساختار اداری دارالفنون بودند.

💡 میرزا تقی نجم‌آبادی ساوجبلاغی (درگذشت ۱۳۲۵ ه‍.ش) معروف به «دبیراعلم» و «عنوان نگار»، از شاعران و نویسندگان دوره قاجار است که در دیوان رسایل حکومت ناصرالدین‌شاه به مقام دبیری و منشی‌گری رسید. نخستین نهج‌البلاغهٔ منظوم و نخستین صحیفهٔ سجادیهٔ منظوم، در تاریخ نگارش و سرایش به نام او ماندگار شده‌است.