محجوب محمدجعفر

محجوب، محمّدجعفر (تهران ۱۳۰۲ـ امریکا ۱۳۷۲ش)
محجوب، محمّدجعفر
(اسم مستعار: م. صبحدم؛ م. مهربان) ادب پژوه، مصحّح، پژوهشگر فرهنگ عامه و مترجم ایرانی. پس از طی دورۀ دبیرستان، ضمن کار در قسمت تندنویسی مجلس شورای ملی، به تحصیل در دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران پرداخت و در ۱۳۲۶ش در رشتۀ حقوق سیاسی دانشنامۀ لیسانس گرفت. سپس به دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران رفت. در ۱۳۳۳ش، پس از گذراندن دورۀ لیسانس، مدرس زبان و ادبیات فارسی دانشسرای عالی شد و از ۱۳۳۶ تا ۱۳۵۹ش از اعضای انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانیِ وابسته به یونسکو بود. در ۱۳۴۲ش، پس از دریافت دانشنامۀ دکتری در رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران، با عنوان دانشیار در دانشسرای عالی به تدریس پرداخت و در ۱۳۴۷ش به استادی رسید. از ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۸ش، سِمت رایزن فرهنگی ایران و پاکستان با او بود و از ۱۳۵۸ تا ۱۳۵۹ش، رئیس فرهنگستان زبان و فرهنگستان ادب و هنر ایران شد. در ۱۳۷۰ش، به عنوان استاد مدعو در دانشگاه برکلی به امریکا رفت و تا آخر عمر در آن جا اقامت گزید. به جز مقالات بسیاری که از او به چاپ رسیده است، آثار او را تألیف و تصحیح و ترجمه تشکیل می دهد. از تألیفات اوست: فن نگارش یا راهنمای انشاء (با همکاری علی اکبر فرزام پور)؛ سبک خراسانی در شعر فارسی (۱۳۵۰ش)؛ آفرین فردوسی (۱۳۷۱ش)؛ خاکستر هستی (۱۳۷۸ش). از تصحیحات اوست: کلیات ایرج میرزا؛ کلیات عبید زاکانی؛ امیرارسلان؛ طرائق الحقائق (۱۳۳۹ش). از ترجمه های اوست: خاطرات خانۀ مردگان (فیودور داستایفسکی)؛ پاشنۀ آهنین (جک لندن) و از کوشش های ادبی اوست: دکلمۀ داستان رستم و سهراب شاهنامه، و پیرچنگی از مثنوی مولوی همراه با توضیحات بر روی نوار.

[ویکی نور] «دکتر محمد جعفر محجوب»، ادیب و محقق و فرهنگ پژوه نامدار ایرانی، در سال 1303ش در تهران زاده شد و تحصیلات دبستانی و دبیرستانی خود را در همان شهر به پایان رساند. وی کار خویش را با تندنویسی در مجلس شورای ملی در 1323 آغاز کرد.
در سال 1326ش در رشته علوم سیاسی و در سال 1333ش در رشته زبان و ادبیات فارسی، لیسانس خود را از دانشکده حقوق و ادبیات دانشگاه تهران دریافت کرد.
وی در سال 1342ش موفق به دریافت درجه دکترای زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران شد. از سال 1336ش به بعد، سمت های مدرس، دانشیار و استاد زبان و ادب فارسی را در دانشگاه تربیت معلم و دانشگاه تهران به عهده داشت.
در سال های 1350 و 1351ش به عنوان استاد میهمان در دانشگاه آکسفورد انگلستان و دو دوره در سال های 1353 تا 55 و 1361ش تا 63 در دانشگاه استراسبورگ فرانسه به آموزش زبان و ادبیات فارسی پرداخت.
او مدت 23 سال عضو انجمن ایرانی فلسفه و علوم انسانی وابسته به یونسکو بود. وی از سال 1358ش تا 1359ش ریاست فرهنگستان زبان و فرهنگستان ادب و هنر ایران را به عهده داشت و از سال 1370ش تا هنگام مرگش در 1374ش دانشگاه برکلی در کالیفرنیا، به تدریس ادبیات فارسی مشغول بود.
از مجموعه درس های ایشان که در سال 1367ش به بعد ضبط شده است، شرح و تفسیر برخی از غزلیات حافظ، شرحی درباره مثنوی مولانا، نظامی گنجه ای، شاهنامه فردوسی و باب دوم سعدی را از سوی انتشارات ماهور در قالب سی دی به بازار عرضه شد. بیان گرم و شیرین و شیوه تفسیری جذاب او، نقشی مهمی در آشنا ساختن علاقهمندان به ادب فارسی داشته است.

💡 در دههٔ ۲۰ با افرادی نظیر مرتضی کیوان، علی‌اکبر کسمایی، علی کسمایی، ایرج افشار، محمدجعفر محجوب، مصطفی فرزانه، هوشنگ ایرانی، محمود تفضلی، غلامحسین غریب و دیگران نشست‌های دوره‌ای فرهنگی در باب ادبیات و هنر برگزار می‌کردند.

💡 در دههٔ ۱۳۲۰ با افرادی نظیر مرتضی کیوان، علی‌اکبر کسمایی، علی کسمایی، ایرج افشار، محمدجعفر محجوب، مصطفی فرزانه، سیروس ذکاء، محمود تفضلی، غلامحسین غریب و دیگران نشست‌های دوره‌ای فرهنگی در باب ادبیات و هنر برگزار می‌کردند. از ۱۳۲۸ همکاری او با نشریاتی نظیر ماهنامهٔ دانش شروع می‌شود که شامل ترجمه و تألیف مقالات فلسفی و نقد هنری است.

💡 ویس و رامین را نخستین‌بار در سال ۱۸۶۵ میلادی در کلکتهٔ هندوستان چاپ کردند تا آن‌که ویرایش علمی آن در سال ۱۳۱۴ خورشیدی به کوشش مجتبی مینوی فراهم آمد. از این منظومه، سه چاپ ویرایش شدهٔ دیگر در دسترس است: چاپ دکتر محمدجعفر محجوب (۱۳۳۷ خورشیدی)؛ چاپ ماگالی تودوا و الکساندر گواخاریا، دو دانشمند گرجستانی (۱۳۴۹ خورشیدی) و چاپ محمد روشن (۱۳۷۷ خورشیدی).

💡 سیروس ذکاء در کنار عبدالحسین زرین‌کوب، جعفر شریعتمداری، مرتضی کیوان، محمدعلی اسلامی ندوشن، محمدجعفر محجوب، اصغر فتحی، علی‌اکبر کسمایی، مصطفی فرزانه، جمشید بهنام، امین عالی‌مرد، حسین یزدانیان و جمعی دیگر، از کسانی بودند که آثارشان در دوره‌های اول مجلهٔ جهان نو چاپ شده‌است. از ادبای قدیمی سعید نفیسی، علی جواهرکلام، عباس شوقی و خان‌بابا طباطبایی با آن همکاری داشتند.

💡 گزارش‌های اولیه وی در روزنامه ایران به چاپ رسیده و بعد از آن در «روزنامه ایران ما» به مدیریت جهانگیر تفضلی نیز گزارش‌ها و مقالاتی نوشت و روزگاری هم قیام ایران را بنیان نهاد که نجف دریابندری، شاهرخ مسکوب، سیاوش کسرایی و محمدجعفر محجوب در آن قلم زدند.