سپهر احمدعلی

سپهر، احمدعلی (۱۲۶۹ـ۱۳۵۵ش)
(مشهور به: مورخ الدوله) دولتمرد و تاریخ نگار ایرانی. نوۀ میرزا محمد تقی خان سپهر بود. با چند زبان، به ویژه آلمانی، آشنایی داشت. در جنگ جهانی اول منشی سفارت آلمان بود و پس از شکست آلمان و برچیده شدن سفارت خانه، در سمت ریاست ثبت شمال تهران به کار پرداخت. پس از شهریور ۱۳۲۰ به ریاست هیئت مدیرۀ شیلات ایران و شوروی برگزیده شد و در ۱۳۲۱ با کمک قوام السلطنه، به معاونت وزارت پیشه و هنر و بازرگانی رسید. پس از آن که احمد قوام در ۱۳۲۴ به نخست وزیری رسید، سپهر را نیز به وزارت پیشه و هنر و بازرگانی گماشت، اما دیری نپایید که به اتهام دسیسه برضد دولت از کار برکنار شد. سپهر درپی آن بار دیگر به ریاست هیئت مدیرۀ شیلات ایران و شوروی و مدیریت عامل آن منصوب شد (۱۳۲۷). او را در سقوط دولت قوام مؤثر دانسته اند. در سال های بعد اگرچه با نخست وزیران بعدی روابطی دوستانه داشت، اما هرگز کار مهمی به او سپرده نشد و به ناچار ریاست هیئت مدیرۀ یکی از بانک های خصوصی را برعهده گرفت. از او مقالات تاریخی، سیاسی و اجتماعی بسیاری به چاپ رسیده است. از آثارش: هنرهای زیبا که در تهران چاپ شده است؛ ترجمۀ کلمات قصار امیرالمؤمنین به فرانسه (تهران، ۱۳۱۲)؛ ایران در جنگ بزرگ ۱۹۱۴- ۱۹۱۸م (تهران، ۱۳۳۲)، و مقالات سیاسی.

[ویکی نور] احمدعلی ملقب به مورخ الدوله، نوه محمدتقی لسان الملک سپهر، نویسنده و مترجم ایرانی، در سال 1269ش. متولد شد. وی تحصیلات خود را در مدارس ادب و الیاس نزد معلمین دربار قاجاری گذرانید و بعد به استخدام گمرک درآمد. در جنگ جهانی اول، منشی سفارت آلمان بود. سال ها این شغل را به عهده داشت و در همین دوران بود که به اتهام عضویت در کمیته مجازات چند روزی بازداشت شد. اما پس از چند روز مشخص شد که او هیچ رابطه ای با اعضار کمیته مذکور نداشته، فلذا آزاد شد.
مورخ الدوله در زمان جنگ جهانی اول به خارج رفت و پس از پایان جنگ(1918م.) به ایران بازگشت. در 22 بهمن 1307ش. به ریاست ثبت و اسناد در ناحیه شمال تهران منصوب شد. در کابینه دوم علی سهیلی که در 28 بهمن 1324 تشکیل شد، وزیر پیشه و هنر و بازرگانی بود. پس از مدتی وزارت، به دلیلی نامعلوم، به دستور قوام السلطنه بازداشت و به کاشان تبعید شد. ظاهرا آخرین شغل دولتی سپهر، ریاست هیئت مدیره شیلات بود.
هنرهای زیبا، ایران در جنگ بزرگ، ترجمه کلمات قصار امیرالمومنین(ع)، مقالات سیاسی و خاطرات.
کلمات قصار حضرت علی ابن ابیطالب(ع) با ترجمه به فارسی و فرانسه
کلمات قصار لعلی بن ابیطالب امیر المومنین (ع) اندرزهای نغز حضرت امیر المومنین علی بن ابیطالب(ع) ترجمه بفارسی و فرانسه (احمد علی سپهر) / نوع اثر: کتاب / نقش: گردآوری و ترجمه

💡 ایران در جنگ بزرگ ۱۹۱۴–۱۹۱۸ کتابی از احمدعلی (مورخ الدوله) سپهر است که در سال ۱۳۳۶ منتشر و برندهٔ جایزه کتاب سال سلطنتی شد.

💡 مدت ۲۵ ساله قرارداد «کمپانی مختلط ایران و شوروی»در سال ۱۳۳۱ به پایان رسید. گرچه دولت شوروی تلاش‌ها و رایزنی‌های بسیاری برای تمدید قرارداد کرد، امّا سرانجام با تلاش و پی‌گیری‌ها برخی رجال ایران همچون میرزا احمدعلی خان سپهر (مورخ الدوله سپهر)، که در آن زمان ریاست هیئت مدیره شرکت شیلات ایران و شوروی را عهده‌دار بود، و همچنین نخست وزیر وقت ایران، دکتر محمد مصدق، در دوازدهم بهمن ۱۳۳۱ صنعت ماهی و شیلات ایران برای همیشه ملی اعلام شد.