زجاجی عبدالرحمان بن اسحاق

[ویکی نور] «عبد الرحمان بن اسحاق زجاجی نهاوندی»، ادیب، لغت شناس و فقیه سرشناس و مسلمان قرن چهارم هجری، در اواخر قرن سوم هجری در نهاوند به دنیا آمد.
ظاهراً وی ایرانی الاصل و از اهالی خوزستان می باشد. هرچند تاریخ تولدش روشن نیست.
زجاجی، دوران کودکی خود را در زادگاه خویش گذرانید و سپس در نوجوانی، برای کسب علم به بغداد رفت و نزد اساتید برجسته زمان خود، همچون ابن دُرَید، اخفَش صغیر و محمد یزیدی به تحصیل فقه و لغت پرداخت، تا اینکه خود در این علوم استاد شد و به مناسبت پیوستگی با ابراهیم بن سری زجاج (شیشه گر)، به لقب زجاجی ملقب شد.
تا سال 311ق که استادش درگذشته است، مقیم بغداد بوده و پس از آن به نواحی شام کوچید و تا پایان زندگی در آن سرزمین به سربرده و در 340ق، در همان جا، درگذشته است.
«امالی زجاجی»، نام معروف ترین اثر وی می باشد. این کتاب، مجموعه املاءهای زجاجی بوده و در واقع جنگ و مجموعه ای است که در آن مطالب مختلف نقل شده است. نخستین مبحث این اثر، در مورد آیه 121 سوره نحل: «ان ابراهیم کان امة قانتا لله حنیفا» و آخرین مبحث آن نقد و بررسی احوال بشار بن برد تخارستانی، یکی از افسانه سرایان است. در این کتاب، به نمونه هایی از گفتار بزرگمهر هم برمی خوریم. امالی زجاجی، با مقدمه عبد السلام محمد هارون، در سال 1382ق، در مصر چاپ شده است.
از دیگر تألیفات این عالم فاضل، می توان به کتب زیر اشاره کرد:

💡 طبرى نيز از قول عبدالرحمان بن ابى بكر آورده است كه از كسانى كه به مسلمان بودنمالك گواهى دادند، ابو قتاده بود كه با خداى خود عهد كرده كه هرگز در جنگى كنارخالد شركت ننمايد!

💡 شهداى اين غزوه عبارت بودند از: 1 - محرز بن نضله، 2 - وقاص بن مجزز، 3 - هشام بنصبابه. و كشتگان دشمن عبارت بوة ند از: 1 - حبيب بن عيينه، 2 - عبدالرحمان بن عيينه،3 - اءوبار، 4 - عمرو بن اءوبار، 5 - مسعده، 6 - قرفة بن مالك.

💡 از اين ماجرا معلوم مى شود كه قرار بوده بعد از عثمان، عبدالرحمان بن عوف زمامدار شود.الا اينكه عبدالرحمان به سال 31 يا 32 و بعد از اينكه بشدت بين او و عثمان تيره شدهبود درگذشت. (552)

💡 127- عمره، دختر عبدالرحمان بن سعد بن زراره انصارى مدنى، حديث بسيار از عايشه روايت كرده است. او از روات طبقه سوم است كه پيش از سده اول هجرى درگذشت. تقريب التهذيب، ج 2، ص ‍ 607.

💡 باز به سندش از عبدالرحمان بن عبدالقارى روايت مى كند كه گفت: در شبى از شبهاى ماهمبارك رمضان، با عمر بن خطاب به سوى مسجد رفتيم، ديديم كه مردم متفرق هستند و هركسى براى خودش نماز مى خواند.