دستور زایشی گشتاری به نوعی از دستور زبان اشاره دارد که در آن برای ساخت جملات و عبارات از قواعد خاصی استفاده میشود. این دستور بهویژه در زبانشناسی مدرن و نظریههای زبانی مورد توجه قرار گرفته است. در این نوع دستور، ساختار جملات بهگونهای طراحی میشود که بتواند معانی مختلف را از طریق تغییرات گشتاری و اشتقاقی منتقل کند. در دستور زایشی گشتاری، دو بخش اصلی وجود دارد: قواعد ساخت گروهی و قواعد گشتاری. قواعد ساخت گروهی به نحوه ترکیب واژهها و عبارات در یک جمله اشاره دارد، در حالی که قواعد گشتاری به تغییرات و تغییر شکلهای واژهها و عبارات در فرآیند تولید جمله مربوط میشود. این دو بخش بهطور همزمان عمل میکنند تا جملات معنادار و صحیحی ایجاد کنند. این نوع دستور به زبانشناسان کمک میکند تا ساختارهای پیچیده زبانی را تحلیل کنند و به درک بهتری از چگونگی تولید و درک زبان برسند. دستور زایشی گشتاری بهویژه در تحلیل جملات پیچیده و بررسی روابط معنایی بین اجزای جمله کاربرد دارد.
دستور زایشی گشتاری
فرهنگستان زبان و ادب
نوعی دستور صوری و نحوبنیان که در آن برای اشتقاق جمله از قاعده های ساخت گروهی و قاعده های گشتاری استفاده می شود.