برهان نظم در قران

[ویکی فقه] برهان نظم در قرآن. برهان نظم، اثبات مبدئی یگانه، حکیم، عالم و قدیر برای مجموعه نظام هستی با تکیه بر وجود نظم هدفمند در جهان آفرینش است.
برهان نظم مرکب از دو کلمه «برهان» به معنای دلیل روشن و «نظم» به معنای تألیف و ضمیمه کردن است.
معنای اصطلاحی
برهان در اصطلاح برترین نوع استدلال است که با تکیه بر مقدمات قطعی و یقینی به نتیجه یقینی منتهی می گردد و نظم در اصطلاح عبارت از گرد آمدن اجزای متفاوت با کیفیت و کمیّت ویژه در یک مجموعه است که هماهنگی آن ها هدف معینی را دنبال کند، بنابراین برهان نظم استدلالی است که بر خلاف براهین حدوث، حرکت و امکان هرگز بر مدار یک موجود سامان نیافته و با تکیه بر وجود نظمی هدفمند و پویا در جهان به اثبات وجود مبدئی یگانه و دانا و توانا و حکیم می پردازد.
← علت غایی
پیشینه تاریخی به کارگیری این برهان بر اثر وضوح آن روشن نیست؛ اما از سوی حکیمانی همچون سقراط و ارسطو به کار رفته است.
← اثبات وجود خداوند
...

💡 برهان هدایت یکی از براهینی می‌باشد که به موازات برهان نظم مطرح شده‌است. به تصریح مرتضی مطهری، برهان نظم مربوط به ساختمان موجودات است؛ یعنی وضع ساختمان موجودات حکایت می‌کند که سازنده آن‌ها یا خود عاقل و مدبر بوده، یا تحت تدبیر و تسخیر یک اراده‌ای بوده‌است.

💡 ج: از اين ماجرا به خوبى بعضى از فلسفه هاى بلاها و حوادث سخت زندگى روشن مىشود، و به آنها كه وجود آفات و بلاها را ماده نقضى بر ضد برهان نظم در بحث توحيدمـى شـمرند پاسخ مى دهد، كه وجود اين حوادث سخت گاه در زندگى انسانها از پيامبرانبـزرگ خـدا گـرفـتـه، تـا افـراد عـادى يـك ضرورت است، ضرورت امتحان و آزمايش وشكوفا شدن استعدادهاى نهفته، و بالاخره تكامل وجود انسان.

💡 برهان نظم بر هدفمندی نظم جهان تکیه می‌کند اما دستگاهِ جهان، هیچ‌گاه نشان نداده که منظور دقیقش از فرآوریِ آنچه به آن داده می‌شود، کدامیک از محصولاتش است.

💡 نظم (منطق) در برابر آشفتگی و هرج‌ومرج به کار می‌رود و مقصود از آن گردآمدن اجزای متفاوت با کیفیت و کمیت ویژه‌ای در یک مجموعه‌است به گونه‌ای که همکاری و هماهنگی آن‌ها وصول به هدفی معین را در پی داشته باشد. برهان نظم به صورت‌های گوناگونی بیان می‌شود که همه‌ی آن‌ها ساختار مشترک زیر را دارند:

💡 ویلیام پیلی متکلم مسیحی و صاحب یکی از مشهورترین روایات برهان نظم است. او می‌گفت که با دیدن یک ساعت می‌فهمیم که ساعت‌سازی وجود دارد، حتی اگر ساعت‌ساز را نشناسیم؛ بنابراین به روش مشابه با دیدن چشم نیز می‌توانیم پی به وجود چشم ساز (خدا) ببریم؛ که او را مستقیماً نمی‌بینیم.