اصل عدالت اجتماعی

[ویکی فقه] اصل عدالت اجتماعی (سیره نبوی). عدالت به معنای اعتدال و توازن در تمامی امور و برقراری میان دو چیز است. در اسلام عدالت اجتماعی مترادف با عدالت انسانی بوده و همان طور که قرآن هدف برانگیختگی پیامبران و به طور کلی حکومت نبوی را عدالت می داند، برای تبیین بهتر معنای عدالت اجتماعی به سیره پیامبر اسلام که طبق آیات قرآن اسوه و الگو برای بشریت است باید رجوع کرد تا به عدالت اجتماعی برسیم.
عدالت از ریشه عدل و به معنی راستی، سادگی، داد و انصاف و داوری و درستی است.
فیروزآبادی، یعقوب، القاموس المحیط، ص۵۸۱، لبنان، دار احیاء التراث العربی، چاپ اول، ۱۴۱۲.
در اسلام عدالت اجتماعی مترادف با عدالت انسانی است که حیات مادی و حیات معنوی بشر را در بر می گیرد. خداوند در آیات بسیاری از قرآن همواره انسان را به بر پا داشتن حق و عدالت فرا می خواند.
رحمان/سوره۵۵، آیه۷.
همان طور که قرآن هدف برانگیختگی پیامبران و به طور کلی حکومت نبوی را عدالت می داند: «ما پیامبران خود را با دلایل روشن فرستادیم و به آن ها کتاب و میزان نازل کردیم تا مردم به عدالت قیام کنند.»
حدید/سوره۵۷، آیه۲۵.
...

💡 مبناى سياست امام عليه السّلام بر اصل عدالت همه جانبه استوار بود و همين مسئله موجبظهور مشكلات فراوانى براى آن حضرت گرديد. با به اجر در آمدن مبانى و احكام صحيحاسلامى، مخالفت، كينه ورزى و شرارتها، از هر طرف آغاز شد، به طورى كه فشارهاىزيادى به آن حضرت وارد مى شد تا دست از ايناصول بر دارد، نتيجه اين مخالفت، حسدورزى و جهالتها، جنگهاى بود كه بر پيكرهحكومت آن حضرت وارد گرديد.

💡 در آن روز اگر افرادى از قبيلهاى حمله به افراد قبيله ديگر مى كردند، بقيه افراد قبيلهبه حمايت آنها بر مى خواستند بدون اينكه تحقيق كنند حمله عادلانه بوده است يا ظالمانه، اين اصل در مناسبات بين المللى امروز نيز حكومت مى كند و غالبا كشورهاى هم پيمان، ويا آنها كه منافع مشتركى دارند، در مسائل مهم جهانى به حمايت يكديگر بر مى خيزند،بدون اينكه اصل عدالت را رعايت كنند و ظالم و مظلوم را از هم تفكيك نمايند!.

💡 به تعبير روشنتر در طول زندگى انسانها مواقع حساسى پيش مى آيد كهحل مشكلات به كمك اصل عدالت به تنهائى امكان پذير نيست، بلكه نياز به ايثار وگذشت و فداكارى دارد، كه با استفاده از اصل (احسان ) بايد تحقق يابد.

💡 سپس به قسمت ديگرى از عوامل انحراف از اصل عدالت اشاره كرده ميفرمايد: (نه ملاحظهثروت ثروتمندان بايد مانع شهادت به حق گردد و نه عواطف ناشى از ملاحظه فقرفقيران، زيرا اگر آن كس كه شهادت به حق به زيان او تمام ميشود، ثروتمند يا فقيرباشد، خداوند نسبت به حال آنها آگاهتر است، نه صاحبان زر و زور ميتوانند در برابرحمايت پروردگار، زيانى به شاهدان بر حق برسانند، و نه فقير با اجراى عدالتگرسنه مى ماند).