«ابن شاذان» یا فضل بن شاذان بن خلیل ازدی، متکلم و فقیه امامی است که در اواخر قرن دوم هجری در نیشابور متولد شد. پس از وفات هارون عباسی، او به همراه پدرش شاذان بن خلیل که از محدثان امامیه بود به بغداد رفت و به تحصیل قرآن و علوم دینی پرداخت. در بغداد، فضل بن شاذان از محضر علمای برجستهای مانند محمد بن ابی عمیر بهره برد و سپس به کوفه رفت و شاگردانی چون حسن بن علی بن فضال، حسن بن محبوب و احمد بن محمد بن ابی نصر را نزد خود دید. بر اساس نظر نجاشی، او حضور حضرت امام جواد(ع) را درک کرده و از ایشان روایت کرده است، اما شیخ طوسی او را از اصحاب امام هادی(ع) میداند. شیخ صدوق در آثار خود مانند توحید و عیون اخبار الرضا روایاتی از او نقل کرده، هرچند برخی دیگر مانند برقی، نجاشی و شیخ طوسی این نقل را تأیید نمیکنند. پس از مدتی، ابن شاذان به نیشابور بازگشت و اقامت گزید، اما به دلیل اعتقادش به مذهب تشیع و مخالفت با حکومت، در زمان عبدالله بن طاهر از نیشابور تبعید شد. در زمان امام حسن عسکری(ع)، او یکی از معتبرترین عالمان امامی خراسان محسوب میشد و با آن حضرت ارتباط از راه دور داشت. آثار ابن شاذان بیش از ۱۸۰ عنوان بوده و از آن جمله میتوان به کتابهایی مانند اثبات الرجعة، الطلاق و الفرائض الکبیر اشاره کرد که در حوزه فقه و کلام امامیه نوشته شدهاند.
ابن شاذان فضل بن شاذان
دانشنامه اسلامی
[ویکی نور] فضل بن شاذان ابومحمد فضل بن شاذان بن خلیل ازدی نیشابوری، متکلم و فقیه امامی است که دراواخر قرن دوم در نیشابور متولد شد.
پس از وفات هارون عباسی با پدرش شاذان بن خلیل که خود از محدثان امامیه به شمار می آمد به بغداد رفت و به آموختن قرآن پرداخت.
در بغداد از محضر علمی محمد بن ابی عمیر بهره برد، سپس به کوفه رفته و از محضر مشایخی همچون حسن بن علی بن فضال، حسن بن محبوب، احمد بن محمد بن ابی نصر، صفوان بن یحیی و نصر بن مزاحم منقری بهره جست.نجاشی قائل است که ابن شاذان، حضور حضرت امام جواد(ع)را درک و از او روایت کرده است، ولی شیخ طوسی در رجالش او را از اصحاب حضرت امام هادی(ع) شمرده است.
شیخ صدوق در کتاب توحید و عیون اخبار الرضا و خصالش روایاتی را از فضل بن شاذان از حضرت امام رضا(ع) نقل می کند که این امر را هیچ کدام از برقی،نجاشی و شیخ طوسی تائید نمی کنند.
ابن شاذان پس از مدتی از عراق به نیشابور بازگشت و در آنجا اقامت گزید.در زمان حکومت عبدالله بن طاهر به خاطر اعتقادش به مذهب تشیع و از نیشابور نفی شد.در زمان امام حسن عسکری از معتبرترین عالمان امامی خراسان به شمار می رفت و با آن حضرت از راه دور مرتبط بود.
در کتابهای تراجم و رجال آثار او را بیش از صد و هشتاد عنوان دانسته اند.از آن جمله می توان به اثبات الرجعة، الطلاق، الفرائض الکبیر و...اشاره نمود.