[ویکی فقه] جرجانی، ابوالحسن علی بن عبدالعزیز، ادیب، شاعر، فقیه و قاضی شافعی و متکلم معتزلی قرن چهارم است.
تاریخ دقیق تولد او مشخص نیست، اما بنا بر نقل یاقوت حموی از حاکم نیشابوری، وی در ۳۳۷ که همراه برادرش ابوبکر به نیشابور رفت، در حدود سن بلوغ بوده است؛ بنابراین، می توان سال ولادت او را حدود ۳۲۲ در نظر گرفت.جرجانی از کودکی به مناطق متعددی، از جمله عراق و شام، سفر کرد و به کسب علم و ادب پرداخت تا اینکه به شهرت رسید. ثعالبی نظم و نثر و خوشنویسی او را ستوده است.
💡 فخرالدوله دیلمی وی را به ری خواند و تربیت فرزند خویش مجدالدوله را برعهدهٔ او گذاشت. صاحب بن عباد خود را مرهون دانش ابن فارس میداند. تالیفات او از تغلیط و اشتباه خالی است. وی از مخالفان شعوبیه بود. او به سخا مشهور بودهاست و اشعار رائقه و رسائل بدیعه او مطبوع اهل ادب است. علاوه بر مجمل اللغه که مرتب بر حروف است کتابهای الصاحبی فی فقه اللغة و سنن العرب فی کلامها، الثلاثه، اوجزالسیر لخیرالبشر، ذم الخطاء فی الشعر، الاتباع والمزاوجة، النیروز، اللاّ مات، و حلیةالفقهاء نیز از آثار اوست. وی در ۳۹۰ ه.ق در زادگاهش ری درگذشت و آرامگاهش مقابل مشهد قاضی علی بن عبدالعزیز جرجانی است. برخی نیز گفتهاند وی در ۳۹۷ در محمدیه درگذشتهاست. ابن الندیم در الفهرست نام «ابن فارسی» را میبرد و کتاب الحماسه را از آثار او ذکر میکند.
