صور الاقالیم

صورالاقالیم. [ ص ُ وَ رُل ْ اَ ] ( ع اِ مرکب ) اطلس جغرافیائی. نقشه ممالک.
صورالاقالیم. [ ص ُ وَ رُل ْ اَ ] ( اِخ ) نام کتابی است معروف در جغرافیای بلاد تألیف ابوزید احمدبن سهل بلخی.

( اسم ) نقشه ممالک اطلس جغرافیایی.
اطلس جغرافیائی

[ویکی فقه] صور الاقالیم (کتاب). «هفت کشور یا صور الاقالیم»، کتابی است در جغرافیای عمومی همراه با عجایب عالم که در سال ۷۴۸ ق به دست مؤلفی ناشناخته برای امیر مبارزالدین محمد (۷۵۹- ۷۱۳) از سلاطین آل مظفر نوشته شده است. کتاب به قلم منوچهر به فارسی ترجمه شده است.
در ابتدای کتاب مقدمه مفیدی آمده است. متن کتاب؛ مشتمل بر دو باب است که در باب اول در دو فصل، به ذکر زمین، مساحت آن، ذکر آفاق جنوبی و خط استوا و در باب دوم، در هفت فصل به ذکر اقالیم پرداخته است.
گزارش محتوا
کتاب حاضر، از آثار جغرافیایی است که عجایب عالم نیز در آن شرح داده شده است. در کتب جغرافیایی، تقسیم بندی ربع مسکون را که تا آن زمان می شناختند، به اقالیم هفتگانه، به دو نوع صورت می گرفت. یا اقالیم دایره ای بود؛ یعنی ایران زمین در دایره ای در مرکز و شش اقلیم دیگر در اطراف آن به طوری که هر یک از این دو اثر مماس با دیگری و مماس با دایره مرکزی باشد. یا هفت اقلیم را در طول عالم نشان می دادند؛ یعنی از خط استوا چند درجه بالا می آمدند و خطی در سراسر عالم می کشیدند، این اقلیم اول بود. سایر اقالیم نیز به نسبتی از خط استوا در طول عالم قرار می گرفت تا به اقلیم هفتم که منطقه مسکون زیر قطب شمالی است، می رسید. اقالیم هفتگانه این کتاب خطی است و مؤلف از شرق اقلیم اول می گیرد و رو به غرب به شرح آن می پردازد. سپس اقلیم دوم و سوم و سایر اقالیم را شرح می دهد.
← فرق دو کتاب جغرافیایی
فهرست مطالب در ابتدای اثر و در انتها نیز تصحیحات و تعلیقات به قلم منوچهر ستوده و فهرست عمومی به ترتیب حروف الفبا آمده است.

💡 یکی ار آثار مهم وی کتاب صور الاقالیم است که در آن در مورد جغرافیای عربستان، شمال آفریقا، خلیج فارس، اندلس، مصر، شام، بیت‌المقدس، خوزستان، فارس، کرمان، سند، آذربایجان، ارمنستان، طبرستان، دیلم، دریای خزر، خراسان، سیستان، ماوراءالنهر با رسم نوزده نقشه بحث نموده است. این کتاب در سال ۱۸۳۹ در آلمان به چاپ رسید.

💡 صورالاقالیم کتابی در جغرافیاست که توسط ابوزید بلخی (قرن چهارم) نوشته شده‌است. از این کتاب نسخه ای در دست نیست. کتاب دیگری به زبان فارسی از قرن هشتم از مولفی ناشناخته وجود دارد که ممکن است قسمتی از کتاب ابوزید بلخی باشد. این کتاب اخیرا به نام هفت کشور و صور الاقالیم به چاپ رسیده است.