دروس معرفت نفس

دانشنامه عمومی

کتابی است از علامه حسن حسن زاده آملی که حاوی ۱۵۳ درس است و در آن مباحث زیر مورد بررسی قرار گرفته است:
خودشناسی، شناخت قوای انسانی، اثبات مقام تجرد و فوق تجرد نفس، نحوه ارتباط نفس و بدن، علم، سنخیت بین علم و ظرف آن، منطق، نقد مذهب مادیون، عالم ماده عالم خیال و عالم عقل، خواب - تعبیر و تأویل خواب، اتحاد علم و عالم و معلوم، فرق انسان و حیوان و نبات، عقل کل و نفس کل، کمال اول و کمال ثانی، عقل عملی و عقل نظری، ملائکه، انسان کامل، روح بخاری و روح انسانی، علم و عمل، معرفت فکری و معرفت شهودی، تکامل برزخی، معاد و قیامت
متن این کتاب پیش از این به صورت مجزا و در قالب دروس سه گانه علامه منتشر شده بود و این کتاب نخستین اثری است که این دروس را به صورت تجمیع شده ارائه کرده است.
در مقدمه علامه حسن زاده بر کتاب معرفت نفس آمده است:
"معرفت نفس ناطقه انسانی قطب قاطبه معارف ذوقیه، و محور جمیع مسائل علوم عقلیه و نقلیه و اساس همه خیرات و سعادات است؛ و به بیان مولی امیرالمؤمنین علی علیه السلام: معرفه النفس انفع المعارف
"معرفت نفس همان روانشناسی و خودشناسی است که أقرب طرق به ماورای طبیعت و صراط مستقیم خداشناسی است.
"انسان بزرگترین جدول بحر وجود و جامع ترین دفتر غیب و شهود و کاملترین مظهر واجب الوجود است. این جدول اگر درست تصفیه و لایروبی شود مجرای آب حیات و مجلای ذات و صفات می گردد. این دفتر شایستگی لوح محفوظ شدن کلمات نوریه شجون حقائق اسماء و شئون رقائق ظلّیه آن ها را دارا است.
"دفتر حق است دل به حق بنگارش/نیست روا پرنقوش باطله باشد. "

دانشنامه اسلامی

[ویکی نور] کتاب«دروس معرفت نفس» نوشته استاد حسن زاده آملی، به زبان فارسی و در موضوع شناخت نفس ناطقه است.
شیوه استاد حسن زاده آملی این بود که هر وقت حوزه علمیّه تهران یا قم تعطیل می شد، به آمل برمی گشت و در آن جا بساط درس و بحث را برای دوستان پهن می کرد.دروس معرفت نفس، یادگار همان ایّام است که استاد در مدّت پنج سال، در شهر آمل، برای شاگردان خود، تدریس کرده است و شروع آن، در سال 1353ش، بوده است.
دروس معرفت نفس، مشتمل بر صد و پنجاه و سه درس است و بر 76 اصل مهم، استوار می باشد.
پاره ای از اصول مطرح شده در کتاب، اجمالا، عبارتند از: قتی وجود را بررسی می کنیم، به این نتیجه می رسیم که هر چه هست موجود است و همه چیز از وجود پدید آمده و وجود، عین واقعیّت است. کسانی که واقعیّت را انکار می کنند، به سوفسطایی معروفند که ابن سینا در الهیّات، جواب آنها را می دهد. واسطه ای بین وجود و عدم نیست. برخی از متکلمین عامه، معتقد به حال هستند. موجودات نظام هستی، با هم پیوستگی دارند و چون اتّفاقی نیستند، لذا هدف مندند.
در بحث حرکت، گفته می شود که حرکت، در چیزی است که فاقد کمالی باشد و موجودی که کمال مطلق است، حرکت در او متصوّر نیست. موجودات متحرّک دارای درجات و مراتب مختلفی هستند. هر گاه سلسله موجودات، به موجودی منتهی شود، باید آن موجود، غایت و کمال کمالات و نهایت و منتهای همه موجودات باشد و ما دون او، همه، محتاج باشند.
[ویکی فقه] دروس معرفت نفس (کتاب). کتاب «دروس معرفت نفس» نوشته استاد حسن زاده آملی، به زبان فارسی و در موضوع شناخت نفس ناطقه است.
شیوه استاد حسن زاده آملی این بود که هر وقت حوزه علمیه تهران یا قم تعطیل می شد، به آمل برمی گشت و در آن جا بساط درس و بحث را برای دوستان پهن می کرد. دروس معرفت نفس، یادگار همان ایام است که استاد در مدت پنج سال، در شهر آمل، برای شاگردان خود، تدریس کرده است و شروع آن، در سال ۱۳۵۳ ش، بوده است.
ساختار
دروس معرفت نفس، مشتمل بر صد و پنجاه و سه درس است و بر ۷۶ اصل مهم، استوار می باشد.
گزارش محتوا
پاره ای از اصول مطرح شده در کتاب، اجمالا، عبارتند از: وقتی وجود را بررسی می کنیم، به این نتیجه می رسیم که هر چه هست موجود است و همه چیز از وجود پدید آمده و وجود، عین واقعیت است. کسانی که واقعیت را انکار می کنند، به سوفسطایی معروفند که ابن سینا در الهیات، جواب آنها را می دهد. واسطه ای بین وجود و عدم نیست. برخی از متکلمین عامه، معتقد به حال هستند. موجودات نظام هستی، با هم پیوستگی دارند و چون اتفاقی نیستند، لذا هدف مندند.
← بحث حرکت
...

جمله سازی با دروس معرفت نفس

💡 خيال در نزد مشاء مادى و جسمانى است ولى در نزد صدر الحكماء المتالين تجرد برزخىدارد كه در دفتر دوم دروس معرفت نفس ادله تجرد برزخى نفس به نحو مبسوط آمده است وقوه خيال جبلى آن بر محاكات و تمثل دادن معانى است كه كارخانه صورتگرى در نفس استو اين قوه عظيم شانى از شوون نفس ناطقه است كه براىنيل به كليات و معرفت مجردات است. چه اينكه بعنوان خزانه حس مشترك نيز مطرح است؛و اين قوه در انسان مظهر اسم شريف المصور حق تعالى است.

💡 در دروس معرفت نفس در مورد كمال و نقص چنين آمده است: