بنی طولون

بنی طولون. [ ب َ ] ( اِخ ) ( 254 - 292 هَ. ق. ) طولون از غلامان امرای سامانی است که او را حکمران سامانی بخارا بعنوان هدیه پیش مأمون فرستاد و طولون نزد مأمون در بغداد و سرمن رآی ( سامره ) به مناصب عالیه رسیده بود. پسرش احمد در سال 240 هَ. ق. حائز مقامات پدر شد و در 254 هَ. ق. به نیابت حکومت مأمور مصر گردید و چیزی نگذشت که در آنجا خود را مستقل اعلان نمود... امرای طولون در تاریخ به حشمت و شکوه پای تخت خود القطائع ( مابین الفسطاط و محل القاهره ) و آثار و ابنیه خیریه معروفند. اولین آنها احمدبن طولون 254 هَ. ق. و آخرینشان شیبان بن احمد است که در سال 292 هَ. ق. بدست حکام خلفای عباسی منقرض گردیدند. ( از طبقات السلاطین ص 58 ). رجوع به فرهنگ فارسی معین و طولون شود.

خاندانی که از ۲۵۴ ه. ق. / ۸۶۸ م. تا ۲۹۲ ه. ق. / ۹٠۵ م. حکومت کردند. موسس این خاندان طولون است که در دستگاه مامون بمناصب عالی رسید. پسرش احمد در ۲۵۴ به نیابت حکومت مامور مصر گردید و چندی نگذشت که در آنجا خود را مستقل اعلام کرد و سپس شام را نیز بر حوزه حکومتی خود افزود و این دو مملکت تا انقراض سلسله بنی طولون ( ۲۹۲ ه. ق. / ۹٠۵ م. ) تحت حکومت و اداره ایشان بود. امرای طولونی در تاریخ بحشمت و شکوه پایتخت خود [ قطائع ] و آثار ابنیه خیریه معروفند.

رجوع شود به:طولونیان

💡 پس از خمارویه پسرش «ابوالعساکر» (جیش) جانشین او شد، ولی او نیز کشته شد زیرا کوچک بود و کاری بلد نبود. در جمادی‌الثانی سال ۳۸۳ هـ برادرش «هارون بن خمارویه» جانشین او شد اما او نیز بهتر از برادرش نبود، در این حال خلیفه عباسی با فرستادن محمد بن سلیمان به عنوان نماینده خودش به مصر، اقدام به باز پس‌گیری مصر از طولونیان کرد. در همین زمان شیبان بن احمد بن طولون، به پسر برادرش «هارون» حمله کرد و در ماه صفر سال ۲۹۲هـ/۹۰۴ م او را به قتل رساند، ولی نتوانست کاری انجام دهد چون سپاه عباسیان به مصر رسیدند و لشکر طولونیان هم به آن‌ها پیوستند و با حکومت نه روزه «شیبان»، دوره بنی طولون به پایان رسید و سرزمین مصر در دست عباسیان قرار گرفت. در دوره حکومت طولونیان که ۳۸ سال به طول انجامید آبادانی و عمران در مصر بسیار شد.