بشر مریسی

بشر مریسی فقیهی برجسته، متکلمی نامدار و از پیشگامان و سرشناس‌ترین چهره‌های فرقه مُرجِئه بود. این فرقه کلامی، همان‌گونه که از نام آن پیداست، بر مبنای تأخیر انداختن حکم نهایی دربارهٔ مرتکبان گناه کبیره شکل گرفت و مریسیه، شاخه‌ای منسوب به او، از این مکتب فکری کلامی بوده‌اند. جایگاه او در میان متکلمین کلامی اهمیت ویژه‌ای دارد و مباحث اعتقادی زمانهٔ او شدیداً تحت تأثیر آراء و اندیشه‌های وی قرار داشت.

نسبت ایشان به محله یا دروازه‌ای به نام مَریس در شهر بغداد بازمی‌گردد که مرکز فعالیت‌ها و محل زندگی وی بوده است. بشر مریسی در همین شهر بغداد، که در آن زمان مرکز علمی و سیاسی جهان اسلام بود، دیده از جهان فروبست. به دلیل اهمیت دیدگاه‌هایش در مناقشات کلامی آن دوره، منابع متعددی در تراجم و اعلام به ذکر شرح حال، آراء و آثار او پرداخته‌اند، از جمله در منابعی چون الاعلام للزرکلی، معجم الادباء یا آثار مرتبط با غزالی.

بنابراین، با استناد به منابع تاریخی، بشر مریسی شخصیتی است که شهرت او بیش از آنکه صرفاً فقهی باشد، به دلیل موضع‌گیری‌های نظریه‌پردازانه و کلامی‌اش در چارچوب مکتب مرجئه است. زندگی و مرگ او در بغداد و نسبت وی به دروازه مریس، جایگاه جغرافیایی و تاریخی او را تثبیت می‌کند و پژوهشگران علوم کلام و تاریخ ادیان اسلامی برای درک کامل تحولات فکری آن دوران، همواره به مطالعهٔ آرای او و پیروانش (مریسیه) اهتمام ورزیده‌اند.