برزویه طبیب، پزشک و مترجم ایرانی در قرن ششم میلادی (حدود سال ۵۳۲ م) بود که به عنوان یکی از برجستهترین اطبا در دربار ساسانی و معاصر خسرو انوشیروان شناخته میشد. او به سبب درایت و دانش پزشکیاش مورد احترام بود و در تاریخ ایران با نام نیک از او یاد میشود. برزویه نه تنها در امر طبابت تبحر داشت، بلکه در دانش ترجمه نیز سرآمد بود؛ چنانکه به فرمان شاهنشاه، مأموریت یافت تا کتاب مشهور هندی «پنجه تنتره» را که در ایران به نام «کلیله و دمنه» شهرت یافت، از زبان هندی به زبان پهلوی (فارسی میانه) ترجمه نماید و این اثر ماندگار را برای فرهنگ ایرانی حفظ کند.
خاستگاه خانوادگی برزویه ترکیبی از سنت نظامی و علمی آن دوران بود؛ پدرش از طایفهٔ لشکریان بود، در حالی که مادرش نسب به یکی از خانوادههای متمول و عالم زرتشتی داشت. علاوه بر فعالیتهای پزشکی و ترجمه، گفته شده است که برزویه طبیب در زمینههای فرهنگی دیگر نیز تأثیرگذار بوده و یکی از بازیهای فکری مهم، یعنی شطرنج، را از هند به ایران وارد کرده است. این ارتباطات فرهنگی و علمی گسترده، نشان از جایگاه ویژهٔ او در میان نخبگان آن عصر دارد.
در طول فعالیت حرفهای خود، برزویه طبیب با چهرههای علمی برجسته دیگری نیز در ارتباط بود. از جمله همعصران او میتوان به جبرییل طبیب، بیادق (صاحب کتاب «الماکول والمشروب»)، و سرجیوس رأسالعینی، طبیب و فیلسوف مشهور، اشاره کرد. این شبکهی ارتباطی نشاندهندهٔ محیط فکری پربار و تبادل دانش میان پزشکان و دانشمندان ایرانی و غیرایرانی در اواخر دوران ساسانی است که برزویه طبیب نقش محوری در آن ایفا میکرد.
