واژه «ایقاق» که ریشه آن مغولی ثبت شده، در متون تاریخی و لغوی به چند معنای مشخص اشاره دارد و عمدتاً با مفاهیم گفتار ناپسند و نمامگری پیوند خورده است. این واژه به معنای هرزهگویی و سخنچینی است و به افرادی اطلاق میشود که با بیان امور خصوصی یا اسرار دیگران قصد ایجاد اختلاف یا آسیب رساندن دارند. در برخی منابع، از جمله فرهنگ فارسی معین و آنندراج، «ایقاق» با عناوینی مانند نمام، سخنچین و ساعی ذکر شده که همگی به فعالیتهایی دلالت دارند که در آن شخص با پشتوانه حرص یا کنجکاوی خود، اخبار یا سخنان دیگران را بازگو میکند و از این طریق به اعتبار و منافع خود میاندیشد. نمونه تاریخی این کاربرد در متن «جهانگشای جوینی» آمده است که فرمان چنگیزخان درباره کشتن «ایقاق کذاب» صادر شد تا دیگر افراد از نمامگری و هرزهگویی جلوگیری کنند و نظم اجتماعی حفظ شود. علاوه بر کاربرد معنایی انسانی، در برخی منابع مانند آنندراج نقل شده که «ایقاق» همچنین به عمل به آواز درآوردن سگ اطلاق میشود که بیانگر فعالیتی است مزاحم و نامطلوب، مشابه با نقش نمام در اجتماع. این واژه به شکل صفت نیز به کار رفته و برای توصیف شخصیتی سخنچین، نمام و ساعی در بازگو کردن امور دیگران استفاده میشود.
ایقاق
لغت نامه دهخدا
ایقاق. ( مغولی، اِ ) هرزه گوی. ( آنندراج ). ایغاغ. نمام. سخن چین. ساعی. ( فرهنگ فارسی معین ): و فرمود که با آن جماعت بگوئید که از روی استحقاق و یاسای چنگیزخان که ایقاق کذاب را بکشند تا دیگر کسان اعتبار گیرند. ( جهانگشای جوینی ). || به آواز درآوردن سگ. ( آنندراج بنقل فرهنگ وصاف ).
فرهنگ فارسی
(صفت ) نمام سصخن چین ساعی.
جمله سازی با ایقاق
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 بدان دو طره طرار سرباز بدان دو غمزه غماز ایقاق
