استحقاق مدح

[ویکی فقه] به کسی که شایستگی برای ستایش، به سبب انجام حسنات و ترک قبایح را دارد مستحق مدح گفته می شود.
استحقاق مدح به معنای حکم عقل و عقلا به شایستگی شخص برای مدح می باشد؛ یعنی شخص شایستگی آن را دارد که درباره او سخن دلالت کننده بر بزرگی و رفعت مقام او، گفته شود.سبب استحقاق مدح، به جا آوردن واجبات و مستحبات و اجتناب از قبایح و امور ناپسند در نزد عقل و عقلا می باشد؛ بنابراین، مطیع به سبب حسن فعلی و حسن فاعلی و « منقاد » به سبب حسن فاعلی سزاوار مدح می باشند.برخی معتقدند استحقاق مدح عین استحقاق ثواب یا ملازم آن است.

💡 1 همواره خوشرو و خوشخو و فروتن بود. خشن و تندخو و فحاش و عيبجو نبود. كسى رابيش از استحقاق مدح نمى كرد. از چيزى كه مطلوب و خوشايندش نبود چشم پوشى وتغافل مى كرد. طورى رفتار مى نمود كه مردم نه از او ماءيوس مى شدند و نه نااميد.

💡 و نيز لازمه اين قول، ابطال استحقاق ثواب و عقاب اخروى است؛ زيرا كسى كه در طاعتو معصيت مجبور باشد، عقلا ثواب و عقاب را مستحق نخواهد شد، بلكه استحقاق مدح و ذمدنيوى هم ندارد و حال آنكه اگر كسى كار قبيحى از او سر زد، نزد جميع عقلا مستحق ذم استو عقوبت او را لازم دانسته و معذورش نمى دانند، بلكه هر عاقلى خود را به واسطه كارهاىزشتى كه بر خلاف عقل و شرع بوده و از او سر زده است، ملامت مى كند.