مراتب امر

[ویکی فقه] مراتب مختلف طلب انشایی ناشی از شدت و ضعف اراده مولی نسبت به مطلوب است.
برخی از اصولی ها، اعتقاد دارند صیغه امر برای مطلق طلب انشایی یا مطلق بعث اعتباری وضع شده است و دلالت آن بر وجوب و ندب ناشی از حکم عقل است؛ به این معنا که طلب و یا بعث به حسب شدت و ضعف، دارای مراتب متفاوتی می باشد؛ گاهی بعث یا طلب، ناشی از اراده اکید و شدید مولا به انجام فعل ماموربه در خارج است، به گونه ای که به هیچ وجه راضی به ترک آن نیست؛ عقل در این جا از چنین طلبی، وجوب را انتزاع می کند، اما اگر طلب یا بعث، ناشی از اراده غیر اکید مولا باشد، عقل استحباب را انتزاع می نماید.برخی، التماس و دعا را نیز از مراتب امر به معنای طلب دانسته اند.

💡 مساءله 5 - اگر صاحب اقرار متمكن باشد و بتواند حق مدعى را به اوبپردازد حاكم او را ملزم بپرداخت مى كند، و اگر زير بار نرفت اجبارش مى كند، و اگرامروز و فردا كرد براى حاكم جائز مى شود عقوبتش، و عقوبت را از خشونت زبانىشروع مى كند و سپس مراتب امر بعمروف را رعايت مى نمايد، بلكه اين مقدار از عقوبتبراى غير حاكم نيز جائز است، و اگر خشونت زبانى موثر واقع نشد او را زندانى مىكند تا زمانى كه ذمه خود را برى سازد، همچنانكه مى تواند او را ملزم كند به فروختنچيزى، و اگر نپذيرفت حاكم خودش مالى را از او بفروشد و حق مدعى را بپردازد، و اگرچيزيكه مدعى عليه بدان اقرار نموده عين مشخص (نظير يك تخته قالى ) بوده باشدحاكم مى تواند آن را از او بستاند و بصاحبش رد كند، بلكه غير حاكم نيز مى تواندبعنوان امر بمعروف اين كار را انجام دهد، و اما اگر آنمال دين باشد حاكم مثل آن را (اگر مثلى باشد) و يا قيمتش را (اگر قيمى باشد) از او مىستاند، البته مستشنيات دين را بايد رعايت كند، و در آنچه كه گفته شد بين زن و مردفرقى نيست.

💡 جهاد و قيام جنايتكاران و مفسدين روى زمين (بعكس پندار بعضى ) خود فرعى و مرتبه اىاز مراتب امر به معروف است. اسلام مى گويد امر به معروف و نهى از منكر پس از طىمراتب مسالمت آميز و عدم تاءثير آن بايد با قدرت اجرا بشود و اين همان جهاد است.