💡 معبود باطل مانند فرعون گاهى از راه اغوا، اضلال، ارعاب، تهديد، تحديد، تجبيب وتطميع از عوامل روانى، سياسى، اقتصادى و مانند آن خود را بر عابدتحميل مى كند و كالاى عبادت را از او به ثمن بخس مى خرد. در اينحال بدتر از عابد وثنى و صنمى است و زودتر به دوزخ مى رود؛ چنانكه دربارهفرعون گذشت و زمانى بر اثر جهل علمى يا جهالت عملى خود عابد مورد پرستشجاهلانه او قرار مى گيرد؛ مانند اصنام و اوثان معهود. در اينحال عابدتر از معبود بوده و بيشتر از او عذاب مى بيند. از اين رو در آيهمحل بحث (ناس ) بر (حجاره ) مقدم شد؛ چنانكه در آيه (انكم و ما تعبدون...) (1173) ونيز در آيه (اف لكم و لما تعبدون...)، (1174) عابدان پيش از معبود ياد شدند، گرچهتقدم ذكر چندان موثر نيست، ليكن فى الجمله نشانه اهتمام به مطلب است. از اين جا مىتوان استظهار كرد كه آثار انسان متوقد بيش از آثار كبريت سياه متقد است كه در اشارهپنجم گذشت.