شیعه در ایران

[ویکی نور] شیعه در ایران، ترجمه بخشی از کتاب تاریخ الشیعة، تألیف محمدحسین مظفر است که توسط سید محمدباقر حجتی انجام گرفته است.
کتاب با یک مقدمه آغاز و طی چند بخش، به ترتیب از دولت طاهریان در هرات آغاز و به دولت قاجاریان ختم می شود.
مؤلف در این بین به حکومت های علویان، آل بویه، مغول، صفویه و نادرشاه اشاره می کند و به خدمات هرکدام نسبت به مذهب تشیع اشاره می نماید.
ایران در قرن اول هجری - پس از آنکه مسلمین آن را فتح کردند - با ولا و محبت نسبت به اهل البیت(ع) آشنایی نداشت. در قرن دوم هم زمان با حکومت امویان بود که تشیع در آن ریشه دوانید و مردم با ولای اهل البیت(ع) تا حدّی مأنوس شدند.
تشیع در اواخر قرن دوم و سوم - در ثلث اول دوران حکومت بنی عباس و پس از اقامت امام رضا(ع) در خراسان - ظهور خود را آغاز کرد و در قرن چهارم و پنجم - هم زمان با حکومت آل بویه - انتشار یافت و طیّ مدتی در عهد سلجوقیان گرفتار رکود و توقف گردید؛ سرانجام در دوره حکومت مغول ها (از قرن هفتم) دامنه تشیع در ایران رو به گسترش نهاد تاآنکه شاه اسماعیل صفوی در قرن دهم بر حکومت دست یافت و از همین قرن بود که تشیع همه سرزمین ایران را زیر پوشش خود گرفت.
مؤلف درباره یکی از پادشاهان مغول به نام غازان و خدماتی که به مذهب شیعه نموده و نیز تشرف او به این مذهب می گوید:

💡 القاب روحانیون شیعه در ایران، از نظر مفهومی در طول تاریخ تغییر کرده‌اند. به عنوان مثال، لقب ثقت الاسلام که برای طلاب سطوح ۱ و ۲ حوزه‌های علمیه به کار می‌رفته‌است، در گذشته، لقب علمای بزرگ بوده‌است. علاوه بر این، برخی از القاب در قرن اخیر در بین روحانیون رایج شده‌است، به عنوان مثال، لقب آیت الله العظمی به مراجع تقلید گفته می‌شود، و یا در مقطعی از زمان، لقب آخوند برای علمای بزرگی چون ملا محمد کاظم خراسانی یا ملا محمد باقر مجلسی استفاده می‌شده‌است.

💡 فارسی میانه و امروزی را بیشتر شیعیان در عراق رایج کردند اما اقوام دیگری از غرب ایران نیز به عراق مهاجرت کرده لرهای فیلی و ایزدی‌ها به زبان فارسی بسیار نزدیک هستند. در دوره صفوی و با رسمی شدن مذهب شیعه در ایران و گسترش این مذهب در میان ایرانیان کاروان‌های زائران ایرانی برای زیارت اماکن مقدس شیعیان به عراق که در آن زمان ایالتی وابسته به امپراتوری عثمانی بود سرازیر شدند.