واژه «زهپاد» در زبان فارسی و در اصطلاحات علمی و نظامی، به وسیلهای هدایتپذیر از راه دور اطلاق میشود که برای انجام مأموریتهای مختلف در محیطهای زمینی یا زیرآبی طراحی شده است و در واقع نوعی ربات کنترلی محسوب میشود. این واژه در اصل از ترکیب مفهومی «وسیله هدایتپذیر از دور» گرفته شده و در فرهنگستان زبان و ادب فارسی بهعنوان معادل فارسی برای UGV یا در برخی کاربردها برای رباتهای دریایی و زیرسطحی به کار رفته است. زهپادها میتوانند در محیطهای مختلف از جمله زمین، دریا و حتی زیر دریا فعالیت کنند و بسته به نوع طراحی، مأموریتهای شناسایی، تحقیقاتی یا نظامی را انجام دهند. در نمونههای زیرآبی، آنها که گاهی «چشم دریا» نیز نامیده میشوند، قادرند در اعماق زیاد حرکت کرده و اطلاعات تصویری و دادههای محیطی را به اپراتور منتقل کنند. این تجهیزات معمولاً دارای سامانههای هدایت، رانش، تأمین انرژی و ارتباطی هستند که امکان کنترل دقیق آنها از سطح را فراهم میسازد. در برخی مدلهای پیشرفته، ارتباط از طریق کابل انجام میشود و در برخی دیگر بهصورت کاملاً مستقل و بدون کابل فعالیت میکنند که به آنها AUV گفته میشود. زهپادها میتوانند به ابزارهای متنوعی مانند دوربینهای پیشرفته، بازوهای مکانیکی و حسگرهای تخصصی مجهز باشند که قابلیت انجام عملیات پیچیده را فراهم میکند. این فناوری در حوزههای اقیانوسشناسی، جستوجو و نجات، بررسی زیرساختهای دریایی و کاربردهای نظامی اهمیت فراوان دارد. توسعه زهپادها در سالهای اخیر با هدف افزایش دقت، کاهش هزینه و گسترش کاربردهای عملیاتی بهطور چشمگیری پیشرفت کرده است. در مجموع، این کلمه به معنای یک ربات هدایتپذیر از راه دور است که برای انجام مأموریتهای تخصصی در محیطهای دشوار و غیرقابل دسترس طراحی و استفاده میشود.
زهپاد
فرهنگستان زبان و ادب
{UGV} [علوم نظامی] ← وسیلۀ زمینی هدایت پذیر از دور
دانشنامه عمومی
زیردریایی هدایت پذیر از راه دور یا به اختصار زهپاد به طور معمول «چشم دریا است که به هدایتگر این امکان را می دهد که این وسیله را در ژرفای آب کنترل و هدایت کند و از طریق اعمال فرامین عملیات مورد نظر را از طریق تجهیزاتِ ربات، انجام دهد»، که اختصاراً «چشم دریا» و یا «زهپاد» خوانده خواهد شد. تمام تجهیزات زیر دریا به صورت ربات هستند. زهپادها در اندازه ها و ابعاد متفاوت و با گسترهٔ متنوعی از تکنولوژی ها و امکانات در سال های اخیر طراحی، ساخت، آزمایش و به کارگیری شده و حتی در برخی موارد به تولید صنعتی رسیده اند. انواع این ربات ها از نمونه های کوچک و ساده ای که صرفاً مجهز به دوربین فیلم برداری کوچکی هستند تا گونه های پیشرفته و بسیار پیچیده ای که در اعماق بیش از شش هزار متری دریا امکان انجام عملکردهای متنوع و متعددی را دارند، شامل می شوند. اجزای چشم دریا که توسط کابل ارتباطی به اپراتور واقع در سطح دریا متصل است، عبارت اند از سامانه هدایتی جهت کنترل ربات، سامانه رانش، سامانه به آب انداختن، منابع تأمین قدرت و کابل ارتباطی که توان لازم جهت عملکرد پروانه ها و نیز دستورها و سیگنال های کنترلی را به ربات و داده های تولید شده توسط حسگرها را به اپراتور در سطح دریا منتقل می کنند. در اغلب موارد این کابل شامل غلاف مقاومی است که آن را در برابر بارهای وارده و نیز برخوردهای احتمالی با اجسام واقع در زیر آب و پارگی و خرابی ناشی از آن، محافظت می کند. زهپاد ها، می توانند دارای تجهیزات متفاوتی باشند که از دوربین تلویزیونی کوچک، که جهت مشاهدات ساده به کار می روند تا مجموعه های پیچیده ای از ابزارآلات مانند بازوهای مکانیکی ماهر متنوع و قدرت مند، دوربین های تلویزیونی و ویدئویی و دیگر ابزار و وسایل پیشرفته را در بر می گیرد. امروزه چشم های دریای پیشرفته ای ساخته شده اند که بدون استفاده از کابل، امکان هدایت شان در اعماق دریا وجود دارد. این گونه از زهپادها را «تصویر بردار خودکار زیرآبی ( AUV ) » می نامند که جهت جستجو در اعماق اقیانوس و انجام مطالعات اقیانوس شناسی و نیز مصارف نظامی، کاربردهای فراوانی دارند. در عین حالی که اغلب تکنولوژی طراحی و ساخت زهپادها با قابلیت ها و توانایی های متنوع، بسیار گران قیمت و پرهزینه است اما در سال های اخیر تلاش هایی نیز برای ساخت زهپاد با صرف هزینهٔ پایین صورت پذیرفته است. کشور ایران نیز تعدادی از این مدل ها را در اختیار دارد که برای استفاده تحقیقاتی و نظامی میباشد
