تیسافرن

تیسافرن. [ ف ِ ] ( اِخ ) ساتراپ ایرانی که در سال 414 ق.م. بر آسیای صغیر فرمانروائی داشت و در کوناکسا فرماندهی سپاه اردشیر را بعهده گرفت ولی در سال 395 ق.م. محکوم بمرگ گردید. ( از لاروس ). او پسر ویدرن و برادر استاتیرا، زن اردشیر دوم یا عروس داریوش دوم بود. رجوع به ایران باستان صص 957 - 997 شود.

تیسافْرِن
پسر هیدارنس. ساتراپ سارد و ایونی در زمان داریوش دوم در دورۀ هخامنشی و نیز داماد وی بود. تیسافرن هنگامی که پیسوتنس ساتراپ لودیه یاغی شد، از جانب شاه فرمان یافت غائله را بخواباند. پس از غلبه بر پیسوتنس شورشی، تیسافرن خود به جانشینی وی، از جانب داریوش، انتخاب شد. تیسافرن در زمان داریوش دوم، هنگامی که آتش جنگ میان آتن و اسپارت (جنگ های پلوپونزی) مشتعل شده بود، با به کاربستن پول مطابق با منافع هخامنشیان نیروهای آن دو را تضعیف کرد. او بدون آن که پشتیبانی طولانی مدت و یک جانبه از آن ها کند، با دادن کمک های مالی تا مدت ها آن ها را به یکدیگر مشغول کرد. تیسافرن در حدود ۳۹۵پ م از دنیا رفت.

💡 دوران حکومت تیسافرن بر آسیای صغیر با تحولات مهمی در تاریخ ایران و یونان مقارن بود. این تقارن تیسافرن را به یکی از بازیگران اصلی سیاست دربار هخامنشی در بحران جانشینی داریوش دوم و نیز یکی از چهره‌های سیاسی مؤثر در جنگ‌های پلوپونزی یونان تبدیل نمود.

💡 چو تیسافرن سوی لیدی رسید بسی سرکشی ها زیونان شنید

💡 ظاهراً خبر قتل تیسافرن موجی از شادی را در شهرهای یونانی برانگیخته چرا که خاطره سیاست دوگانه او در خلال جنگ‌های پلوپونزی همچنان در یونان زنده بوده‌است. قتل تیسافرن را شاید بتوان قدیمی‌ترین نمونه ثبت شدهٔ الگوی رفتاری «وزیر کشی» و «نخبه کشی» در تاریخ ایران دانست.

💡 همین دلیل منفور بودن تیسافرن و داریوش دوم در آثار یونانی است. به باور برخی، جنگ پلوپونز، انتقام ایران از یونان بود.

💡 کوروش کوچک، پسر داریوش دوم و پروشات و برادر کوچکتر پسر ارشد خانواده یعنی اردشیر دوم بود. در زمان حیات پدر، کوروش کوچک به موازات تیسافرن، فرمانداری سواحل مناطق ساتراپی کیلیکیه در آسیای صغیر را به دست خود گرفت.