بوطیقا

بوطیقا. ( معرب، اِ ) معرب یونانی پوئه تیکا. شعر. ( فرهنگ فارسی معین ).

( اسم ) فن شعر

[ویکی فقه] بوطیقا، عنوان کتابی از ارسطو و معرب کلمه ی یونانی (Poyetikes) است و اصطلاحا به اثری اطلاق می شود که درباره ی شعر و اصول آن، وزن، قافیه یا نقد شعر نوشته شده باشد.
«بوطیقا» معرّب واژۀ یونانی پوئتیکا است که صورت های مختلف معادل واژۀ شعر در زبان های اروپایی از همان ریشه گرفته شده است. اما ریشۀ یونانی پوئتیکا به واژۀ «پوئسیس» برمی گردد که به معنای صناعت یا عمل ساختن است و از اینجاست که پوئتیکا به معنای وسیع کلمه، به انواع آفرینش های هنری دلالت می کند، همچنان که مباحث ارسطو نیز در این کتاب به معنای خاص و مصطلح «شعر» محدود نمی شود. این مفهوم وسیع، بازتابی از تقسیم بندی کلی ارسطو از شعبه های فلسفه یا حکمت نیز هست. در دستگاه شناخت ارسطویی، علاوه بر دو شاخۀ فلسفۀ نظری و فلسلفۀ عملی، شاخۀ سومی از حکمت با عنوان حکمت ابداعی وجود دارد که مبدا آن قوۀ صناعت، و حاصل آن اثرِ آفرینش یافته است.
زمان نگارش
از اشارات ارسطو در همین کتاب و در آثار دیگرش برمی آید که نگارش بوطیقا پیش از خطابه۴ و پس از سیاست۵ بوده است و از اینجا برخی نتیجه گرفته اند که ارسطو این اثر را در دوران پختگی خویش و در فاصلۀ سال های ۳۳۵و۳۳۳ق م نوشته است.
ویژگی بوطیقا
بوطیقا در شمار «نوشته های شنیدنی» یا خصوصی ارسطوست، یعنی درس نامه هایی است که برای انتشار در سطح وسیع و گسترده تنظیم نشده است و ویژگی این دسته از آثار ارسطو فشردگی، دشواری و ساختار نامنظم آنهاست. بوطیقا بر خلاف تأویل آثار معین، در جست و جوی بازگویی معنا نیست؛ بلکه هدفش شناخت قوانین عامی است که ناظر بر خلق می باشند و نیز بر خلاف علومی نظیر روان شناسی، جامعه شناسی و غیره، بوطیقا این قوانین را در درون خود ادبیات می جوید. بنابراین بوطیقا آن رهیافت به ادبیات است که هم «مجرد» و هم «درونی» است. خود اثر ادبی، موضوع بوطیقا نیست؛ آنچه بوطیقا مورد بررسی قرار می دهد ویژگی های نوع معینی از سخن یعنی سخن ادبی است؛ بر این پایه بوطیقا توجه خود را به خصوصیت مجردی معطوف می دارد که به پدیده ی ادبی ویژگی می بخشد، یعنی «ادبیت».
← ادبیت
...