ابن عربی

ابن عربی. [ اِ ن ُ ع َ رَ ] ( اِخ )ابوبکر محیی الدین محمدبن علی حاتمی طائی اندلسی. یکی از اعاظم حکمای صوفیه. مولد او در سال 560 هَ.ق.بمرسیه. در هشت سالگی با کسان خویش باشبیلیه رفته و مقدمات علم در آنجا فراگرفته و سپس نزد دانشمندان بزرگ محل مانند ابن بشکوال و جز او به تکمیل معلومات خود پرداخته و به سال 590 بتونس و در 598 بمشرق سفر کرده و بدانجا متوطن شده و در همین سال توفیق زیارت خانه خدا یافته و دو بار یکی بسنه 601 و دیگری در 608 به بغداد مسافرت و مدتی کوتاه در آنجا بوده و در سال 611 نوبت دوم حج گذارده و سال بعد بحلب و پس از آن بموصل و آسیةالصغری شده و در همه جا سلاطین و امراء عصر مقدم او را عزیز داشته و رواتب و صلات بدو داده اند و او بفقرا بخشیده است. و در دمشق به سال 638 درگذشته است. قبر او در دامنه جبل قاسیون هم اکنون برجا و مشهور است. چندی ارباب تعصب آنجا را مزبله کردند وچون سلطان سلیم عثمانی شام را بگشود امر بتنظیف و تعمیر آن کرد. لقب شیخ بمغرب ابن سراقه و در مشرق به الشیخ الاکبر معروف است. محیی الدین را کتب بسیاری است نزدیک دویست جلد که هنوز یکی از مراجع اصحاب طریقت ودانشمندان دیگر است، از آنجمله: کتاب فتوحات مکیه. کتاب فصوص الحکم. کتاب تاج الرسائل و منهاج الوسائل. کتاب العظمة. کتاب السبعه. کتاب حلیةالابدال. کتاب محاضرات الابرار. کتاب التدبیرات الالهیه. کتاب مفاتیح الغیب. کتاب التجلیات. کتاب الخلوه. کتاب المدخل الی معرفةالاسماء. کتاب النقباء. کتاب عقیدة اهل السنة. کتاب المقنع فی ایضاح السهل الممتنع. کتاب الهویة و الاحدیه. کتاب الاتحادالعشقی. کتاب الجلاله. کتاب الازل. کتاب عنقاء مغرب. کتاب ختم الاولیاء. کتاب شمس المغرب. کتاب الشواهد. کتاب مناصحةالنفس. کتاب الیقین. مشکوةالانوار فیما روی عن اﷲ عز و جل من الاخبار. کتاب الاجوبه. قاموسی در اصطلاحات تصوف. الامرالمحکم. تحفةالسَّفَرة الی حضرةالبرره. مجموع الرسائل الالهیه و جز آن. و بعض کتب را نیز بغلط بدو نسبت کرده اند از قبیل تفسیر قرآن که از عبدالرزاق کاشی است. ابن عربی را اشعاری صوفیانه نیز بوده که گرد کرده و بطبع رسانده اند. فقها و علمای ظاهر چه در زمان او و چه پس از او همیشه ابن عربی را بمذهب حلول و اتحاد متهم کرده اند و نیز عقیده او بوحدت وجود و دعاوی او در مکاشفات غریبه اهل شرع را برخلاف او برانگیخته است و با اینهمه بعض از علما و فقهای عصراو و جز آن عصر مانند عبدالرزاق کاشی و سیوطی و فیروزآبادی در تعدیل و تزکیه و تصحیح عقاید او کوشیده اند. رجوع به جزء اخیر ترجمه ابن العربی ابوبکر شود.

محیی الدین ابوبکر محمدبن علی حاتمی طائی مالکی اندلسی از بزرگان متصوفه اسلام ( و. مرسیه ۵۶٠ - ف. اشبیلیه ۶۳۸ ه. ق. ). وی قایل بوحدت وجود بود. او در سال ۵۶۸ به اشبیلیه رفت و ۳٠ سال آنجا بزیست و حدیث و فقه را در اشبیلیه و سبته فرا گرفت. سپس سفری بتونس کرد و آنگاه بکشورهای مشرق شتافت و دو بار بمکه و دو بار ببغداد و آسیای صغیر رفت و همه جا مورد احترام بود. عاقبت در دمشق مقیم شد و همانجا در گذشت. او از پیروان طریقه ظاهریه و تابع اصولی بوده که ابن حزم عارف معاصرش وضع کرده بود. از آثار مهم وی فتوحات - المکیه فصوص الحکم تاج الرسائل و کتاب العظمه را باید نام برد.
یکی از اعاظم حکمای صوفیه

💡 در سده ششم و ابتدای سده هفتم بزرگانی از جمله ابن عربی، بهاءولد، مولانا جلال الدین، از پیوستن «شریعت» و «طریقت» مکتب جدیدی به وجود آوردند که برهان الدین محقق ترمذی نیز، در زمره این گروه بود. او علاوه بر جایگاه والایش در فقه، عارفی واصل بود.

💡 البته نباید از این نکته غافل بود که دو استعمال مختلف در مورد جبروت و ملکوت وجود دارد. اکثر عالِمان عالَمِ جبروت را به لحاظ رتبه، برتر از عالَمِ ملکوت می‌دانند و برخی همچون ابن عربی ملکوت را برتر از جبروت می‌داند و به بیان ساده‌تر، آنچه را که دیگران جبروت می‌نامند او ملکوت می‌نامد و آنچه را که دیگران ملکوت می‌نامند او جبروت می‌نامد.

💡 در ارتباط با جامعیت الهی ابن عربی با توضیحات زیر آن را به سه عنصر سازنده تقسیم می‌کند.

💡 از منظر ابن عربی، هر چیزی که در عالَمِ مُلک (عالم خلق) پدیدار می‌شود پیش از اینکه در عالَمِ مُلک پدیدار شود، حقیقت و صورتی ثُبوتی در علمِ حضرت حق و در خیالِ ساحتِ وجود و در خیالِ جهان دارد که به آن «عینِ ثابته» گفته می‌شود. به‌طور خلاصه، می‌توان چنین تعبیر کرد که عین ثابتهٔ هرکس و هرچیز در واقع، صورت و حقیقتِ ملکوتیِ هرکس و هرچیز است.

💡 اولکن نشان داد که دانته برای تألیف اثر خود کمدی الهی از مفهوم آفرینش و آخرت در اسلام و از «فتوحات المکیه» ابن عربی ایده گرفته‌است.