ارمنیه
واژه «ارمنیه» نام تاریخی و جغرافیایی سرزمینی در منطقه آسیای غربی است که در زبان‌های مختلف با نام «ارمنستان» نیز شناخته می‌شود و از دیرباز در متون تاریخی و جغرافیایی اسلامی و فارسی به کار رفته است. این سرزمین در شرق رود فرات و در مجاورت نواحی شمالی دیاربکر، کردستان، آذربایجان، شروان و گرجستان قرار داشته و به دلیل موقعیت جغرافیایی خود همواره اهمیت سیاسی و فرهنگی ویژه‌ای داشته است. ارمنیه در منابع کهن به دو بخش اصلی ارمنيه کبری و ارمنيه صغری تقسیم می‌شده که بخش کبری شامل نواحی مانند تفلیس و اطراف آن و بخش صغری شامل خلاط و مناطق پیرامون آن بوده است. این سرزمین در دوره‌های مختلف تاریخی، گاهی تحت سلطه حکومت‌های ایرانی، گاهی در قلمرو امپراتوری روم و بعدها نیز میان قدرت‌های منطقه‌ای مانند عثمانی و روسیه تقسیم شده است. در متون تاریخی، از ارمنیه به عنوان ناحیه‌ای کوهستانی و استراتژیک یاد شده که دارای دریاچه‌های مهمی مانند دریاچه وان بوده و نقش مهمی در روابط سیاسی و نظامی منطقه داشته است. همچنین در برخی منابع، از خاندان‌ها و حکومت‌هایی در این منطقه یاد شده که در دوره‌هایی از تاریخ اسلامی، به ویژه در زمان سلجوقیان و ایوبیان، بر بخش‌هایی از ارمنیه حکومت کرده‌اند. این کلمه علاوه بر معنای جغرافیایی، در زبان عربی به صورت صفت نسبی نیز به کار رفته و برای اشاره به افراد یا اشیای منسوب به این سرزمین استفاده می‌شود.
مترادف‌ها
ارمنستان
لغت نامه دهخدا
ارمنیه. [ اَ / اِ م َ نی ی َ ] ( اِخ ) ارمن. ارمنستان. ارمینیه. مملکتی است وسیع که در مشرق دریای فرات و جانب شمال دیار بکر و کردستان و آذربایجان و سمت مغرب شروان و سمت جنوب گرجستان واقع است و آن منقسم است بدو قسمت: صغری و کبری. تفلیس و توابع آنرا ارمنیه کبری و خلاط و مضافات را ارمنیه صغری نامند. مؤلف برهان گوید: شهری است معروف که آتشکده درخش در آنجاست. گویند بانی ارمنیه و شیراز و آتشکده درخش راس مجوسی بوده که الحال براس البغل مشهور است و درهم بغلی منسوب به اوست. -انتهی. و ظاهراً آتشکده آذرگشنسپ ( آذر جشنسف، آذرجشن، آذرخش ) را که در کنار دریاچه ارمیه نزدیک شیز بوده بصورت درخش و شیراز تحریف کرده اند. رجوع بارمنستان و الجماهر بیرونی صص 184 - 195 و فهرست التفهیم بیرونی و محاسن اصفهان مافروخی باهتمام سیدجلال طهرانی ص 83 و حبط ج 1 صص 71 - 74 - 78 - 82 - 86 - 169 - 219 - 295 - 340 - 341 و حبط ج 2 ص 169 - 234 - 408 - 412 - 416 و فهرست مجمل التواریخ ابوالحسن گلستانه و فهرست ذیل جامع التواریخ رشیدی تألیف حافظ ابرو شود. || ( ص نسبی، اِ ) مؤنث ارمنی. زن ارمنی. || سهام ارمنیه. رجوع به سهم شود.
ارمنیه. [ اَ م َ نی ی َ ] ( اِخ ) ( شاهان... ) سُکمان که او را، بمناسبت نام مخدومش قطب الدین اسماعیل حکمران سلجوقی مرند آذربایجان، قطبی میخواندند. در سال 493 هَ. ق./ 1100 م. شهر اخلاط را در ارمنیه از بنی مروان گرفت و فرزندان و ممالیک ایشان مدت یکقرن ( 493 - 604 هَ. ق. ) در این ناحیه حکومت میکردند تا ایوبیان در سال 604 هَ. ق./ 1207 م. ایشان را از میان برداشتند. نام این پادشاهان و مدت سلطنت آنان از اینقرار است:
سال هجری اسامی 493سکمان القطبی 506ظهیرالدین ابراهیم شاه ارمن 521احمد522ناصرالدین سقمان ثانی 579سیف الدین بگتمر589بدرالدین آق سنقر594محمد، المنصور603 - 604عزالدین بلبان ( طبقات سلاطین اسلام لین پول ص 152 ).
فرهنگ فارسی
ناحیه ای در آسیای غربی از شمال به گرجستان از مشرق به بحر خزر از جنوب به دره علیای دجله و از مغرب بدره فرات غربی یا قره سو محدود است. ارمنستان نجدی است کوهستانی و گود - ترین نقطه آن دریاچه [ وان ] می باشد. ارمنستان در دوره قبل از اسلام مدتها جزو ایران گاه جزو امپراتوری روم محسوب میشد. بعدها مستقل گردید و سپس به بخش بین عثمانی روسیه و ایران تقسیم شد. از ۱۹۱۸ تا ۱۹۲۱ م. مجددا استقلال یافت و سپس قسمتی از آن تسلط ترکان و قسمتی تحت تسلط روسها در آمد. جمعیت آن قریب ۳/٠٠٠/٠٠٠ تن است. قسمت شمالی جمهوری است شوروی جزو اتحاد جماهیر شوروی روسیه ( ۱۹۳۶ م. ) دارای ۱/۷۶۸/٠٠٠ سکنه. پایتخت آن اریوان است.
جمله سازی با ارمنیه
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 رشیدالدین فضل‌الله همدانی در جامع‌التواریخ پیرامونِ مرزهای ایرانِ معاصرش می‌نویسد: «مملکت ایران از سرحد آب آمویه (جیحون) تا منتهای تخوم روم و جدول دریای سند و اقاصی دیار مصر و حکومت ارمنیه کبری و ارمنیه صغری است» و عبارت «پادشاه اسلام و ایران» بارها برای نامیدن شاهان ایلخانی به‌کار رفته‌است.
💡 التنبیه و الاشراف اران را در شمار ولایات ایران آورده و پارسیان را قومی شناسانده که قلمرو آنان سراسر ماد و آذربایجان تا ارمنیه و اران و بیلقان بوده‌است.
💡 ارمنیه کشوری با تاریخ بسیار کهن و فرهنگ غنی است که در منطقه قفقاز قرار گرفته و چشم‌اندازهای طبیعی زیبایی دارد.
💡 بسیاری از گردشگران برای بازدید از کلیساهای قدیمی و آثار باستانی تاریخی، سفرهای خود را به کشورهای منطقه از جمله ارمنیه برنامه‌ریزی می‌کنند.
💡 روابط دیپلماتیک بین کشورهای مختلف با ارمنیه همواره یکی از موضوعات مهم در سیاست‌های خارجی منطقه و سازمان‌های بین‌المللی بوده است.
